Per traditie publiceer ik in december talrijke wijntips voor de feestdagen, de lekkerste soorten bij min of meer traditionele gerechten. Ze werden dit keer verzameld bij zo’n vijftig verschillende leveranciers en komen uit zestien verschillende landen. In totaal heb ik ruim 250 feestelijke wijnen geselecteerd en beschreven – waaronder heel wat onder een tientje. Genieten hoeft geen fortuin te kosten.
~~~~~~~~~~~~~~~~
First things first… dus eerst komen bubbelwijnen aan bod die een mooie maaltijd feestelijk kunnen openen, en wellicht zelfs deels begeleiden. Om maar te zwijgen over straks Oud & Nieuw. De beroemdste beginwijn is natuurlijk Champagne.
Opgepast echter voor hele goedkope Champagnes die deze maand volop zullen verschijnen. In zijn meesterwerk Champagne legt Gert Crum haarfijn uit welke – wettelijk toegestane – trucjes kunnen worden toegepast voor het maken van zo’n vaak armetierige wijn, onder het kopje ‘Goedkoop is duurkoop’. Ook voor Champagne geldt dat voor kwaliteit moet worden betaald. Hoogwaardige Champagne in de aanbieding is natuurlijk wél aantrekkelijk. Welnu, onderstaande bubbelwijnen, allemaal recent geproefd, heb ik als sprankelend lekker ervaren. Hier is hij dus, de bubbelbrigade.
. Leclerc Briant staat voor dynamisch, duurzaam en degelijk. Onder leiding van Frédéric Zeimett (foto) produceert dit Champagne-huis alom geprezen wijnen die een feest zijn om te drinken. In het bijzonder geldt dit voor de laagst geprijsde variant, de Cuvée de Réserve, een drie jaar gerijpte blend van 40 procent pinot noir, 40 pinot meunier (een ras waarin het bedrijf gelooft) en de rest chardonnay. De smaak is heel zuiver, elegant en echt droog, met zowel rijpe elementen als frisse, vooral citrusachtige fruittonen. Richtprijs €39,95, verkooppunten via www.wellofwine.nl.
. Waarom ik zo geniet van de Champagne Grande Réserve Veuve A. Devaux is vanwege zijn (of moet het zijn ‘haar’?) elegantie, terwijl deze coöperatiewijn fijne belletjes heeft en fris fruit. Het is een superieur aperitief van 60 procent pinot noir met de rest chardonnay, en anderhalf jaar gerijpt. Fles €34,25 bij www.okhuysen.nl.
. Zeker zo fraai is de Blanc de Noirs Veuve A. Devaux, een geurige, in frisse stijl gecreëerde Champagne met in zijn aroma hints van grapefruit, appel en bessen. Prijs €37,25.
. Een grote naam binnen de Champagne-streek is 
Louis Roederer. Daarvan is nu de Rosé 2011 beschikbaar, een compositie van twee derde pinot noir plus chardonnay. De elegante wijn oogt vrolijk dankzij witte persistente minibelletjes in een zacht oranje fond en smaakt héél plezierig met nog goede zuren en subtiele schakeringen van rode vruchtjes, een hint van noten en een vleugje mildheid. Fles meestal €69,99. Te koop bij o.a. www.gall.nl; meer adressen via importeur www.walravensax.nl.
. Voor de Boizel Rosé werd maatwerk verricht. Men gebruikte alleen de eerste persing van pinot noir, pinot meunier (samen 80 procent) en chardonnay, terwijl ook nog ‘reservewijnen’ werden toegevoegd, Voorts vond een drie jaar lange kelderrust plaats. Gevat in de flinke, fijne mousse zitten opwekkende zuren, besfruit en heel subtiel wat kruiden en specerijen. Prijs €38,50 bij www.heerenvanheusden.nl.
. De Elzas heeft zich ontwikkeld tot een streek die véél bruisende wijn
en levert. Een van de allerbeste, die zelfs geschonken wordt in driesterrenrestaurant Auberge de l’Ill, is de Dopff Cuvée Julien. Deze Crémant d’Alsace is gewoon een perfect product, met minuscule belletjes, een verkwikkende frisheid, prettig wat citrusachtig fruit en een grote zuiverheid. Men stelde hem samen uit 60 procent pinot blanc plus 40 auxerrois, en de kelderopvoeding duurde twee jaar. Richtprijs €14,95. Te koop bij o.a. www.mitra.nl; meer adressen via www.monnik-dranken.nl.
. Vanwege zijn discrete lichte kruidigheid is de Perle Noire van Arthur Metz uitermate geschikt om bij hartige hapjes te worden geschonken. Bij fijne hapjes bovendien, want het is een relatief lichte Crémant d’Alsace van alleen Pinot Blanc. Wijnspeciaalzaken verkopen ‘m voor doorgaans €13,50. Welke, dat weet Kees Schellevis, kschellevis
@lgcf.fr.
. Altijd betaalbaar is de Marsigny Blanc de Noirs Brut, een Crémant de Bourgogne van Bailly Lapierre, een daarin gespecialiseerd bedrijf dat over immense grotkelders beschikt in de buurt van Chablis (links). De jongste lichting, een twaalf maanden gerijpte compositie van pinot noir en gamay, heeft behalve frisheid en elegantie ook drupsfruit in zijn vrolijk schuimende smaak. Bij www.jumbo.com bedraagt de reguliere prijs €9,99, maar tot en met 31 december is dat tijdelijk slechts €7,49.
. De enige wijnproducent die in het dorp Chablis die naast stille wijnen ook C
rémant de Bourgogne vervaardigt, is Simonnet-Fèvre. Wat gebeurt op voortreffelijke wijze, heel klassiek. Als druivenrassen voor de Brut gebruikte men 60 procent chardonnay en de rest pinot noir. Samen resulteerden ze in een vieve en tegelijk een tikje rijpe, hoogwaardige bubbelwijn met in zijn aroma prettig wat citrusfruit en een snufje specerijen. Fles €11,95. Zie www.heerenvanheusden.nl.
. De bruisende Mon Délice Brut 2015 is een Crémant de Limoux op basis van chardonnay (meer dan de helft), chenin blanc, mauzac en pinot noir. Op verkwikkende wijze offreert deze bleke bubbelwijn specerijen en frisse fruittonen, heel heerlijk en zeer feestelijk. Fles €13,25 bij www.okhuysen.nl.
. De Langlois Brut heeft veel weg van een goede Champagne. De uit chenin blanc (60
procent, inclusief wat rijpere ‘vins de réserve’), chardonnay en cabernet franc samengestelde Crémant de Loire – die twee jaar in ondergrondse krijtkelders werd gelagerd – bezit fijne belletjes, sappigheid, een beetje rijpheid, frisse zuren, wit fruit en een snufje specerijen. Fles €14,69 bij www.gall.nl.
. De in Saumur gesitueerde familiefirma Louis de Grenelle is gespecialiseerd in 
mousserende wijnen. Een aardige aanwinst in het hier beschikbaar assortimentje is de Louis Brut Bio, een Crémant de Loire (op basis van chenin blanc, chardonnay, cabernet franc) die een maand of dertig te rijpen werd gelegd. Wat aanspreekt in deze wijn is zijn levendige karakter, zijn sappigheid, zijn milde, voornamelijk witte fruit en zijn fijne mousse. Reken op €16,95; adressen via www.wellofwine.nl.
. Van een groot Loire-domein en hoofdzakelijk chenin blanc komt M de Montgueret, een elegante, slechts 11 procent alcohol bevattende Crémant de Loire die zacht schuimt, neigt naar mild en behalve zacht wit fruit ook iets van noten in zijn aroma heeft. Deze goed te koelen wijn kost bij wijnspeciaalzaken meestal €13,95, adressen via kschellevis@lgcf.fr.
. Alleen chenin blanc werd gekozen voor een feestelijke, pardon 
veestelijke Vouvray. Namelijk de coöperatiewijn De Chancery Brut Excellence 2014. Fijne bubbeltjes, nootje, briochebrood, zacht wit fruit, aimabel, tikje rijp – en vragend om goed te worden gekoeld. Deze wijn is beschikbaar bij www.gall.nl voor €15,69.
. Ook in de Franse Jura worden beste bubbelwijnen geboren. Een met goud bekroonde is de Crémant du Jura van Domaine de Savagny. Deze heeft chardonnay als basis, wat het notige element in geur en smaak verklaart, Een klein kruidje is in de behoorlijk schuimende is wijn eveneens present. Richtprijs €13,50. Verkooppunten via kschellevis@lgcf.fr.
. Maar liefst vijf jaar kelderrust onderging de Ferrari Perlé 2010, een klassebubbel uit het Noord-Italiaanse Trento. Als enige variëteit diende chardonnay, met de hand geplukt van berghellingen. De nog bleke, vol bruisende wijn is heel beschaafd van karakter, zacht en fris tegelijk, met hints van appel en amandel. Adviesprijs €31, verkooppunten via www.vinites.com.
. Wat de Schlumberger DOM Brut zo bijzonder maakt, is dat bij werd samengesteld door drie toonaangevende Oostenrijkse wijnbouwers, F.X. Pilcher, Illa Szemens en Manfred Tement. Die, ook voor de vintage 2011, aan de slag gingen met de best mogelijke druiven van pinot noir en chardonnay waarvan de most in eiken fusten werd vergist. Daarna volgde een kelderrust van 36 maanden. Het resultaat is een fraaie, elegante, zacht schuimende, rijp gestijlde mild fruitige en vriendelijk frisse Sekt, heerlijk om voor of tijdens een feestelijke maaltijd te genieten. Adviesprijs €29,95; verkoopinfo via www.walravensax.nl.
. Dat de Deutscher Sekt van Von Buhl niveau heeft, laat zich makkelijk verklaren. Want hij wordt sinds vier jaar gemaakt door Mathieu Kaufmann, de voormalige keldermeester van 
Champagne Bollinger. Zijn Von Buhl Réserve Brut stelde hij samen uit weissburgunder met 20 procent chardonnay. Samen geven ze een zacht schuimende wijn met speldenprikbelletjes, fris wit fruit, een hint van briochebrood, een snufje specerijen en een beschaafde 12,5 procent alcohol. Geen wonder dat drie verschillende recensenten deze bubbel van Von Buhl meer dan 90 punten gaven. Fles €19,95 of tijdelijk twee voor €33,90 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. Op een concours van PersWijn werd hij uitgeroepen tot winnaar in zijn 
prijsklasse, de Raventós Blanc de la Finca 2014, een Cava gemaakt van witte regionale rassen die groeien op fossielenrijke grond. Het is een stijlvolle, zacht rijpe en tegelijk frisse wijn, met discreet wit fruit, een hint van briochebrood, veel sap en minuscule belletjes. Adviesprijs €23,50, adressen via www.vinites.com.
. Aurelio Montes, de gelauwerde wijnmaker van het Chileense wijnhuis Viña Montes, is een perfectionist. Het is daarom niet verrassend dat zijn Montes Sparkling Angel Brut à la Champagne werd gemaakt, van 70 procent pinot noir en 30 chardonnay, beide geoogst op zeven kilometer van de oceaan. Bovendien, met engelengeduld, kreeg de wijn drie jaar kelderrust, net als een echt goede Champagne. De zacht schuimende, elegante wijn biedt behalve een knisperende frisheid ook rijpe en aangenaam fruitige aspecten. Adviesprijs €16,95, verkoopinfo via www.dgswijn.nl.
. Al jaren een gróte favoriet in huize Duijker is de Simonsig Kaapse Vonkel. Waarvan de recentste jaargang, 2015, een vrolijk bruisende
blend is van pinot noir, chardonnay en een restje pinot meunier. De wijn smaakt elegant en verfijnd, met elementen van briochebrood, groene appel en frisse citrus. Ik kocht de wijn bij www.winematters.nl voor €15 (per zes). Andere distributeurs zijn op te vragen bij www.kwastwijnkopers.nl.
Tenslotte mogen wij alcoholvrije bubbels niet vergeten, ‘wijnen’ waaruit de alcohol via een slim systeem werd verwijderd. Een van de allerbeste, meest frisse komt van het Cava bedrijf Freixenet dat voor zijn alcohol free de variëteit sauvignon blanc koos. Fles €7,49. Voor vrienden die geen alcohol willen of mogen gebruiken hebben wij ook altijd de fruitige, op €4,99 geprijsde Faber sparkling rosé in huis die door onze gasten als heel prettig wordt ervaren. Beide zijn te vinden bij www.gall.nl. In zijn soort eveneens heel geslaagd is de uit Frankrijk afkomstige Pierre Zero Sparkling, frissig en druivig (waarschijnlijk dankzij muskaatdruiven). Importeur www.dgswijn.nl hanteert een adviesprijs van €5,75.
APERITIEF EN HARTIGE HAPJES
Amuses, zoutjes, snacks, kaasstengels – Om als aperitief een stille wijn te schenken is ook een aantrekkelijke gedachte. Ga voor wit, opwekkend fris en liefst vrij licht. Bijvoorbeeld een van de volgende. Alle aanbevolen wijnen zijn overigens óók prima partners voor Tapas, Sushi en Gourmetten met vis.
. Wat een verrukkelijke verkwikker, de Sauvignon 2016 van Domaine du Tariquet 
(foto). Hij smaakt fris, zuiver, levendig en vrij licht – 12 procent alcohol – met dan ook nog de eigenschappen die zijn druif geeft, te weten buxus, grassigheid, verse groene kruiden en groen fruit plus frisse citrus. Wie deze veelal op €7,75 geprijsde Sauvignon verkoopt, is te vinden via www.lfe.nl.
. Een andere beste beginwijn is de Echo Indigo Colombard Sauvignon 2016. Heerlijk sappig en opwekkend, met in de zuivere smaak een vleugje passievrucht en ander fruit; komt uit Gascogne. Alcoholgehalte 11,5 procent. Fles €5,49 bij www.ah.nl. Ermee geheel vergelijkbaar is de Terre de Gascogne Colombard Sauvignon 2016 die www.jumbo.com voor €4,99 verkoopt.
. De naam G7 staat in dit geval niet voor een forum van democratieën, maar voor een zevende generatie van Chileense wijnbouwers, de familie Del Pedregal. Hun Sauvignon Blanc 2016 heeft alles wat zijn soort zou moeten bieden, dus frisse zuren, elegantie, buxusachtige, enigszins plantaardige aspecten plus volle lepels fruit. En dat voor een bescheiden €5 bij www.hema.nl.
. Wil je het écht betaalbaar houden, haal dan in huis de Grand Sud Sauvignon Blanc 2016 die frisse zuren combineert met sappigheid en lekker wat fruit – en die bij www.jumbo.com slechts €4,65 per hele liter kost. Deze Vin de France is bovendien voor €4,89 te vinden bij o.a. www.coop.nl en www.plus.nl.
. In de Spaanse wijnstreek Rueda blaast Bodegas Cerrosol een flink partijtje 
mee, door van ruim 800 hectare druiven te betrekken. De bekendste wijn heet Viña Doña Raquel waarvan de Verdejo 2016 een pittig frisse, bijna tintelfrisse smaak heeft waarin schakeringen van passievrucht en ander fruit te ontdekken zijn. Deze elegante verleider draagt een flesprijs van €7,50 bij www.colaris.nl.
. Als beste wijngaard van Nierstein, een bekend wijnstadje in Rheinhessen, wordt de Roter Hang beschouwd. Een van de bijna dertig bezitters is Staatliche Weinbaudomäne Oppenheim. De Roter Hang Riesling trocken 2016 daarvan heeft een Moezelachtig, opwekkend karakter, met een heel licht tintelende, mineralige, echt droge, zeer frisse smaak waarvan het fruit bestaat uit een mix van grapefruit en groene appel. Prijs €10,95 bij www.astridentherese.nl.
Olijven, tapenade, Hollandse Nieuwe, tapas – Het is misschien niet de meest modieuze wijn, maar bij olijven, zoute haring en andere hartige hapjes past in de eerste plaats een gekoelde Fino of Manzanilla Sherry.
. Misschien wel de allermooiste is de vederlichte, excellente Solear Manzanilla die voor slechts €8,65 per hele fles wordt aangeboden door o.a. www.slijterijhetfust.nl. De vlaggetjesfoto werd genomen in Almería; in Zuid-Spanje is Solear razend populair.
. Van dezelfde Manzanilla specialist komt de eveneens verfijning biedende Barbadillo Manzanilla die www.mitra.nl verkoopt voor €5,99, een spotprijs.
. Groots is voorts de Manzanilla La Guita, geprijsd op €4,99 per halve fles bij www.gall.nl.
. Dan is er natuurlijk ’s werelds meest verkochte Fino Sherry, de eminente everseller Tío Pepe die o.a. verkocht wordt door www.ah.nl voor €8,99.
. Als het licht, fris, droog en wit moet zijn, dan is de biologische 
Soalheiro Allo 2016 eveneens een overweging waard. Deze Portugese Minho heeft een bijna tintelfrisse, doch geenszins magere smaak, bijna mineralig ook, met fris fruit. Prijs €8,95 bij www.okhuysen.nl.
. Eerder dit jaar ontving Hans Terzer in Duitsland een ‘lifetime achievement award’ voor zijn werk als wijnmaker. Het bedrijf waarbij hij al vier decennia in dienst is, heet St. Michael-Eppan en staat sinds 1907 in Südtirol – Alto Adige. Het is een uitermate 
succesvolle coöperatie. Mijn persoonlijke favoriet van de hier beschikbare collectie is de Müller Thurgau 2016. Hij smaakt zo zuiver en verkwikkend als gebottelde berglucht, met elementen van groene kruiden, groen fruit en bladgroen. Fles €14,95, verkoopinfo via www.wellofwine.nl.
. Van kalkrijk oud zeezand in ons eigen Zeeland komt een leuke beginwijn van De Kleine Schorre, te weten de Schouwen-D®uivenland Rivaner 2016. Deze presenteert zich heel fris, pittig fris zelfs, met elementen van bladgroen, frisse citrus, partje peer en een klein kruidje. Hiervoor wordt €11,75 gerekend door www.dekleineschorre.nl. .
. Vanzelfsprekend zullen droge bubbelwijnen ook bij dit soort hapjes heerlijk zijn, zie Feest in de Fles.
VOORGERECHT
Ardenner ham met meloen – Een treffer hierbij is de breed verkrijgbare, mild druivige en vaak enigszins zwoel kruidige Torrontés uit Argentinië.
. De Chakana Torrontés 2017 bijvoorbeeld, een aromatische charmeur uit Argentinië Waarvoor de druiven werden geoogst in de hoge, reliëfrijke streek Salta. Prijs €8,40 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. Een leuk alternatief voor Torrontés is de door citrusfruit en verse witte druiven getypeerde, heel licht kruidige Tibó Merseguera 2016 uit Valencia, waarvoor de druiven, inclusief 20 procent moscatel, op 1050 meter hoogte werden geplukt. Reken op plusminus €9,50. Waar te koop vind je via www.kwastwijnkopers.nl.
. Van de drie witte druivenrassen waaruit de Lazán 2016 werd samengesteld – chardonnay, gewürztraminer en sauvignon blanc – domineert de tw
eede. Zacht zwoel, druivig, mild fruit is namelijk het sterkst waarneembaar in deze zacht frisse, redelijk stevige Somontano. Prijs €3,99 bij www.plus.nl.
. In het noorden van Chili, binnen de oasisachtige Elqui Valley (rechts) waar de luchten als ‘de schoonste en helderste ter wereld’ worden beschouwd, werd de Achuma Pedro Ximénez 2016 geboren, een droge witte biowijn voor wie niet houdt van heel droog. De ferme smaak is namelijk zacht, een tikje rijp ook, en voorzien van sappig, mild wit fruit. Inclusief Nederlandse accijns kost een fles €11,06 bij www.adbibendum.net, zie de banner.
. In het Brabantse Made stelde eigenaar Marius van Stokkom zijn witte De Linie 2016 samen uit zeven verschillende variëteiten, waaronder bacchus, riesling, traminer en pinot blanc. In deze sappig frisse jaargang wordt de toon het duidelijkst gezet door de bacchus en de traminer, gezien het milde druivige, heel licht kruidige aroma dat de nuances van wit fruit completeert. Fles €10,95 bij www.okhuysen.nl.
Garnalencocktail – Vanwege de doorgaans pittige cocktailsaus, denk aan de cayennepeper, past hierbij een enigszins pittig frisse witte wijn, met voorop de vaak ietwat hartige Grüner Veltliner uit Oostenrijk.
. Een hele goede, heel kenmerkende en heel betrouwbare is de Grüner Veltliner Wachau van de excellente coöperatie Domäne Wachau. De jaargang 2016 smaakt als gebruikelijk sappig fris, een pietsje hartig en naar een combi van frisse vruchten, met voorop groene appel, grapefruit en meloen. Kortom, lekker in overtreffende zin. Fles €7 bij www.hema.nl.
. De origine van de Oostenrijkse coöperatie Winzer Krems gaat 570 jaar terug, wat deze coöperatie het tot het oudste samenwerkingsverbond van wijnbouwers in centraal Europa maakt. Dominerend in het wijngamma is Grüner Veltliner, ruim de helft van alle flessen onder allerlei m
erknamen wordt gevuld. Een prima representant is de Weinzierl 2016, elegant, levendig, groen fruitig en een tikje hartig. Reken op €7,50 per fles bij www.mitra.nl
en wijnspeciaalzaken (adressen via www.monnik-dranken.nl).
. Dezelfde producent levert de Grüner Veltliner Kremstal 2016, een delicieuze dorstlesser, sappig en een tikje hartig tegelijk, met frisse, deels groene fruittonen, een klein kruidje en een levendig karakter. Flesprijs €7,79 bij www.gall.nl.
. Eveneens authentiek Oostenrijks is voorts de wijnsoort Gemischter Satz, vrij vertaald Gemengd Zooitje. Namelijk samengesteld uit allerlei druivenrassen. Voor haar 
Braitenpuechtorff Gemischter Satz 2016 koos Ingrid Groiss maar liefst vijftien variëteiten. Van deze melange heeft Ingrid (rechts) geen zooitje gemaakt. Wel een wijn waarvan de eerstes lok onmiddellijk doet verlangen naar de de tweede. Want hij is: sappig, opwekkend, loepzuiver en levendig, met zowel de hartigheid van grüner veltliner als fraaie fruittonen van allerlei soorten licht gekruid, fris fruit, waaronder passievrucht. Losse flesprijs €12,75. De leverancier is www.okhuysen.nl.
. Ze komen uit heel Italië, de wijnen van La Finestra. Alle soorten dragen een schroefdop en een schapprijs van €5,99. Genoten heb ik van de witte Pecorino 2016. Deze Terre di Chieti uit Abruzzo is fris fruitig en enigszins hartig tegelijk, een beetje à la Grüner Veltliner – wat ‘m ook lekker maakt bij een garnalencocktail. Het is www.jumbo.com die La Finestra distribueert.
Gerookte paling – Op de een of ander manier plegen wijnen van pinot gris/pinot grigio/grauburgunder geheid goede maatjes te zijn met gerookte paling. Vandaar de volgende aanbevelingen.
. In zijn soort een hele beste Pinot Grigio komt van de Noord-Italiaanse topcoöperatie St. Michael-Eppan in Südtirol – Alto Adige. Het betreft de op zware fles gepresenteerde, bijna drie tientjes kostende Sanct Valentin Pinot Grigio 2016 – die tevens beschouwd wordt als de beroemdste wijn van het bedrijf. Dit dankzij zijn vrij stevige, notige, mild fruitige en correct frisse, bijna een tikje mineralige smaak. Verkoopadressen 
via www.wellofwine.nl.
. In de vrij zuidelijke Duitse wijnstreek Baden is Siegbert Bimmerle perfectionistisch bezig. Met gerookte paling vormt zijn SGJ Grauer Burgunder 2016 een prettig partnership gezien zijn milde fruit (geel, wit, zuidvruchten) en lichte notigheid. Welke wijnspeciaalzaken Bimmerle brengen kun je opvragen bij kschellevis@lgcf.fr.
. Ook uit Nieuw-Zeeland komt een beste begeleider, de State of Bliss Pinot Gris 2016 van het door Ruud Maasdam gestichte wijngoed Staete Land. Het is een mild frisse, mild fruitige, enigszins notige en licht boterige wijn die schitterend met de gerookte paling harmonieert. Fles €14,50 bij www.okhuysen.nl.
. Als gebruikelijk is de Schouwen-D®uivenland Gris 2016 van het Zeeuwse domein De Kleine Schorre een succes, ook bij paling. De voornamelijk pinot gris en bovendien wat auxerrois bevattende wijn koppelt een Zeeuwse frisheid aan notigheid en mild citrusfruit. Fles €14,50 bij www.dekleineschorre.nl.
. Voorts kunnen dezelfde wijnen overwogen die hieronder staan aangeraden bij gerookte zalm, waaronder Albariño uit Rías Baixas.
Gerookte zalm – Van de vele mogelijkheden kies ik het liefst een Albariño uit Rías Baixas, een kustgebied in het groene Galicië. Je zou deze wijn een soort mix kunnen noemen tussen Chablis, Riesling en Pinot Blanc.
. In zijn soort exemplarisch is de Albariño Abadía de San Campio 2016 van 
Terras Gauda. Enerzijds aangenaam fris, anderzijds voorzien van sappig fruit, een tikje gekruid, en een subtiel nootje. Prijs €15,95 bij www.degoudenton.nl.
. Behalve in Rioja is de moedermaatschappij van Ramón Bilbao inmiddels actief in enkele andere Spaanse streken. Waaronder Rías Baixas. Dicht bij de kust daar verrees een uitstekend geëquipeerde kelder. De daar vervaardigde Mar de Frades Albariño 2016 bevat zowel kruidige als hartige en fruitige nuances, vooral die van grapefruit en limoen. Hij smaakt ook echt droog, met naast viefheid een zekere elegantie – en kan beschouwd worden als een beste begeleider van o.a. gerookte zalm. Fles €15,45 bij o.a. www.wijnkring.nl.
. Arousana, de grootste wijncoöperatie van Rías Baixas, brengt goede witte wijnen voort, waaronder de Albariño “Alba Signature” 2016 die op pittig frisse wijze smaakt naar groene appel en citrusfruit. Deze zalige zalmwijn kost €7,99 bij www.ah.nl.
. Een verrassende tafelgenoot uit Baden tot slot, een witte wijn gemaakt van de blauwe pinot noir/spätburgunder. Namelijk de Siegbert Bimmerle Blanc de Noirs 2016, een witte Kabinett trocken. De bleke wijn heeft een frisse maar niet te slanke smaak, is een tikje mild en een tikje hartig tegelijk, met fruit dat varieert van peer tot bes, en met in de verre verte een nootje. Adviesprijs €15,95. Verkoopadressen via kschellevis@lgcf.fr.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Het vakblad Misset Horeca heeft ooit een kritische smaaktest
georganiseerd van acht soorten voorverpakte gerookte zalm. De absolute, overtuigende winnaar was de door Rien Heemskerk (foto) ambachtelijk bereide Bawykov uit Trondheim,
Noorwegen. Dit vanwege de zachte rooksmaak, de beheerste dosis zout en de stevige structuur. Bawykov zalm wordt eerst gemarineerd en dan gedroogd, waardoor de vis een groot gedeelte aan gewicht verliest. Daarna wordt hij hangend, dus niet liggend gerookt, waardoor de rooksmaak lichter is. Dit gebeurt met een zelfgemaakte speciale rookmot. De temperatuur waarop dit roken gebeurd is eveneens lager dan gebruikelijk. Voorts wordt de 
Bawykov langer gerookt. Waardoor hij nogmaals hij aan gewicht verliest, 15 procent meer dan gewone gerookte zalm – maar tegelijk een delicatere smaak krijgt. De snijdwijze die Rien Heemskerk aanbeveelt, is rechtstandig naar beneden, in plakjes van ongeveer een halve centimeter dikte. Meer dan dozijn restaurants, waaronder Brasserie van Baerle en EYE in Amsterdam, heeft Bawykov op de kaart staan, maar ook als particulier kun je deze zalige zalm rechtstreeks bestellen. Een hele zijde kost €57,50, momenteel inclusief verzendkosten. Bestel wél tijdig; na de 20e worden geen Kerstbestellingen meer verstuurd. Ophalen, van 9 tot 14 uur, kan in Roelofarendsveen op zaterdag 23, op zondag 24 en zaterdag 30 december. Zie www.bawykovzalm.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gravad lax – Omdat dit zalmgerecht vrijwel altijd wordt gemarineerd met o.a. dille, helpt het als de witte wijn erbij ook iets van dille heeft in zijn aroma. Lang zoeken hoeft niet, want als dit voor één soort vaak geldt, is dat Sauvignon Blanc. Veel varianten daarvan, met aan het hoofd de Nieuw-Zeelandse, bieden duidelijk iets van verse groene kruiden in hun geur smaak, waaronder dille. Verwante wijnen van andere druiven bestaan echter ook, en zijn zeker zo geschikt bij gravad lax.
. En natuurvriendelijk én ongemeen zuiver én heel opwekkend én zeer k
enmerkend én redelijk geprijsd én breed verkrijgbaar, ziedaar de Villa Maria Organic Sauvignon Blanc 2017 Private Bin uit Marlborough. Een wijn overigens die tevens bij tapas, oesters, fris aangemaakte salades, veel visgerechten en verse geitenkaas zal schitteren. Verse groene kruiden zijn volop present in de geur en smaak, samen met knisperende zuren, sappigheid, wat buxus en groen fruit. Zijn verkoopprijs varieert van €8,99 tot €10,49. De aanbieders zijn o.m. Coop, Deen, Dirk, Dirck III, Hoogvliet, Jan Linders Jumbo, Plus, Spar en Vomar. Zie ook het producentprofiel (na Oesters).
. Eind vorige eeuw verhuisden Andrew Greenhough en Jenny Wheeler van Auckland op North Island naar de wijnstreek Nelson noordelijk op South Island. Voor hun Greenhough Sauvignon Blanc 2016 werd maatwerk verricht, via o.a. twee plukgangen, diverse gisten en enkele procenten fermentatie op fust. Dit alles gaf een kostelijke wijn, heel fris, goed gevuld en expressief, met intense schakeringen van verse groenen kruiden, waaronder dille, grassigheid en frisse citrus plus een vleugje passievrucht. Richtprijs €13,95. Importeur www.newworldwineries.nl.
. Jaar in, jaar uit weet Ruud Maasdam (links) van Staete Landt kostelijke wijnen te maken in het Nieuw-Zeelandse Marlborough. Een van zijn – en mijn – favorieten is de Sauvignon Blanc Annabel. De 2016 daarvan is elegant van karakter maar ferm van structuur,
opwekkend fris, ongemeen zuiver en zeer kenmerkend, met aspecten van buxus, grassigheid, groene kruiden en fris citrusachtig fruit. Wat wil een mens nog meer, althans van Sauvignon Blanc? Prijs per fles €15,25 bij www.okhuysen.nl.
. ’t Is een echt familiebedrijf, Azienda Agricola Negro, een uit 1670 daterend domein in en rond Roero, in het heuvelige Italiaanse gewest Piemonte. Vanwege zijn frisse karakter, groene kruiden, vleugje groen fruit en zelfs een beetje buxus doet de Negro Sierra Lupina 2016, een Roero Arneis, sterk denken aan een Sauvignon Blanc. En kan dus ook in plaats daarvan worden geschonken bij gravad lax. Fles circa €10
,95. Verkoopadressen via www.monnik-dranken.nl.
. Grasgroei tussen de druivenstokken, handmatig snoeien, schilweking, temperatuurbeheersing (tijdens de gisting) en contact met het gistingsbezinksel zijn technieken die Philippe Sauger zorgvuldig toepast om zijn witte Cheverny een optimale kwaliteit te geven. Als druiven werden voornamelijk sauvignon blanc gebruikt, 80 procent, en chardonnay. De 2016 zou gezien zijn frisheid, plantaardigheid (buxus, grassigheid, groene kruiden) en groene fruit bijna voor een pure Sauvignon worden aangezien, zij het in een pietsje zachtere vorm. Fles €8,95 bij www.heerenvanheusden.nl.
Krabcocktail – Combineert het plezierigst met een subtiel kruidige, wit fruitige, zacht frisse witte wijn, waaronder diverse soorten uit Italië.
. Tot de betaalbaarste begeleiders behoort Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico 2016 uit het groene gewest Marche. Goede merken, voor meestal identieke wijnen, zijn o.a. Ducale (www.jumbo.com), Moncaro (www.ah.nl) en Mosaico (www.plus.nl). De prijs ligt tussen de €4,49 en €4,99 per fles.
. Ook Soave Classico past in het plaatje, zoals de Ca’ Rugate San Michele 2016. De wijn smaakt redelijk fris, vrij licht en aangenaam fruitig (naar drupspeer geweekt in perziksap), met een miniem snufje kruiden. Het is de vierde generatie van de Fulvio familie die tekent voor deze sappige Italiaan. Prijs €9,95 bij www.colaris.nl.
. Een andere keurige keuze uit dezelfde streek vormt de Bolla Il Gambera Soave Classico 2015 van hoofdzakelijk de regionale garganegadruif. Behalve sappige zuren proef je fruit, een combi van wit en citrus, heel aangenaam. Voor €8,99 staat hij op www.jacobus-toet.nl.
. In hetzelfde gewest, Veneto, creëerde de familie Farina een speciale Bianco del Veneto. Deze werd via een langdurige gisting verkregen van niet alleen de garganega (de grote variëteit van Soave), maar ook van sauvignon blanc. 
Plus een verscholen beetje chardonnay. Het zal de sauvignon blanc zijn die deze Appassilento 2016 zijn frisse smaakkern heeft gegeven, en wellicht zijn subtiele kruidigheid. Terwijl de garganega ongetwijfeld het milde, deels perzikachtige fruit heeft aangedragen en de sappige structuur. Prijs €9,95 bij www.wijnkring.nl.
. Toch ook even naar Frankrijk. In het kleine Katzenthal, hartje Alsace, is het domein Meyer-Fonné gevestigd. Waar Félix Meyer graag en goed werkt met pinot blanc. Een smakelijke getuige daarvan is de Meyer-Fonné Pinot Blanc 2016 die bijna tintelfris op de tong komt, met subtiele nuances van heel licht gekruid fruit, zoals van peer, perzik en andere citrusvruchten. Prijs €8,50 bij www.colaris.nl.
. Alweer twee decennia geleden nam de Oostenrijkse wijnbouwer Franz Weninger een wijngaard over in buurland Hongarije, binnen 
het naar een grensstad genoemde gebied Sopron. Naast diverse rode wijnen vervaardigt de familie Weninger er de witte Weninger Fehérburgundi, een Pinot Blanc. De heel lang gefermenteerde 2015 doet niet onder voor soortgenoten uit andere landen, dankzij zijn zuivere, goed gevulde, wit en mild fruitige smaak die plezierig fris is, een tikje kruidig en bovendien enigszins notig. In de prijslijst van www.imperialwijnkoperij.nl staat deze prima Pinot genoteerd voor €16,70.
Kreeft, langoustines, gamba’s, scampi – Echt goede Chardonnay is kandidaat nummer één. Maar al te zwaar, te overweldigend mag hij niet zijn.
. Een minder bekende herkomstbenaming van de zuidelijke Bourgogne is Pouilly-Vinzelles, wat niet betekent dat de wijnen kwalitatief minder zijn. Zeker niet als ze worden uitgebracht door een gereputeerd huis als Louis Latour. De en paradis 2015 daarvan heeft een vief karakter en smaakt redelijk vol doch niet te zwaar naar witte en gele vruchten plus wat notigheid. Hij kost €16,95 bij www.heerenvanheusden.nl.
. Voor wie een frissere begeleider-van-niveau prefereert heeft 
Bouchié-Chatellier, van de allerbeste druiven, een prima Pouilly-Fumé uitgebracht, de Premier Millésime 2015. Deze geurt en smaakt heel grassig en naar buxus, en is tegelijk goed gevuld en zeer sappig. Deze ferme, schaarse Loire-wijn is op €18,50 geprijsd bij www.colaris.nl.
. Het bergachtige, relatief koele Terlano Alto Adige, in het uiterste noordoosten van Italië, diende als bakermat voor een andere kompaan van kreeft & co. Namelijk de Manincor Reserva della Contessa 2015, een echt mooie melange van pinot bianco, chardonnay en sauvignon blanc. De nog vitale, correct frisse smaak van deze biowijn bevat zowel wit als citrusfruit en een klein nootje. Fles meestal zo’n €19,50, zie www.heisterkamp.com.
. In de kelder van Louis Michel & Fils worden alleen natuurlijke gisten gebruikt en
heel bewust géén hout. ’Want Chablis is geen Meursault’. Een Chablis zoals Chablis kan, zoniet moet zijn is de Montmain Premier Cru 2014. De wijn smaakt fris en tevens een tikje rijp, enigszins mineralig en tegelijk naar sappig citrusfruit. Fles €22,50 bij www.heerenvanheusden.nl.
. Morné Vrey (links) maakt al tien jaar de wijnen op het resortachtige Delaire Graff Estate bij Stellenbosch. En doet dit zo uitstekend dat vrijwel al zijn creaties met vier of vijf sterren worden bekroond in de gezaghebbende Platter’s Wine Guide. Een zo’n winnende wijn is de Chardonnay Banghoek Réserve 2016 die op vat werd vergist en gelagerd, maar niet te opdringerige roosteraroma’s heeft en wel flink wat citrusfruit, inclusief een hint van citroenrasp. Deze baie lekkere Banghoek kost meestal €16,95. Verkoopinfo via www.kwastwijnkopers.nl.
Oesters – Uiteraard bubbelwijn (zie Feest in de Fles). Maar ook een frisse, grassige en tegelijk groen fruitige wijn van sauvignon blanc (zie bij Gravad Lax). En dan is er uiteraard ‘oesterwater’ ofwel Chablis
. In het gehucht Préhy binnen de streek Chablis vervaardigen Laurent en Marie Noëlle Ternynck witte wijnen die een proefneming waard zijn. Hun meest mineralige is mijn favoriete, de Domaine des Marronniers Chablis Vieilles Vignes Les Malantes 2014 die behalve zijn krokante frisheid ook een zekere, zachte rijpheid vertoont, 
samen met een vleugje notigheid. ‘Oesterwijn!’ schreef ik als conclusie. Adviesprijs €19,75, verkoopinfo via www.monnik-dranken.nl.
. Lang geleden kreeg Chablis als bijnaam ‘oesterwater’. Dus ook de Laroche Chablis 2015 verdient een aanbeveling. Vooral bij niet heel zilte oesters maar eerder een sappig, vlezig, mild type, vanwege de sappige, ietwat notige smaak die deze voor het overige aangenaam frisse Bourgogne bezit. Fles €15,99 bij www.gall.nl.
. Klassieker én kostelijker kan het haast niet, de Pouilly-Fumé van
Château de Tracy. Een pure sauvignonwijn waarvan de dimensionale jaargang 2016 gekenmerkt wordt door buxus, grassigheid, groene kruiden, een mineralige frisheid en groen fruit. Sappig en vrij vol smaak de wijn eveneens. Deze Loire-wijn wordt voor €18,50 aangeboden door www.heerenvanheusden.nl.
. In het bergachtige, tweetalige Südtirol – Alto Adige besloten de boeren van het in een dal gelegen wijndorp Terlan/Terlano om in 1893 te gaan samenwerken. Het accent van de productie ligt op witte wijnen. Een buitengewoon geslaagde is de Andrian floreado Sauvignon Blanc 2016 – die niet te onderscheiden is van Nieuw-Zeelandse soortgenoten. De wijn smaakt knisperend fris maar zeker niet te licht en biedt volop plantaardige elementen, waaronder buxus en groene kruiden, tegen een achtergrond van groen fruit. Flesprijs circa €13,70, verkooppunten via www@vinites.com.
. Een van de beste witte wijnen die het duurzaam opererende Chileense wijnhuis Cono Sur heeft gelanceerd, is de Reserva Especial Sauvignon Blanc 2016. De druiven ervoor werden geoogst in de droge, zonnig en toch dagelijks sterk afkoelende Valle de Casablanca. De wijn heeft een bleke tint en bespringt de zintuigen met verse groene kruiden, een opwekkende frisheid en groene fruittonen. Fles €9,99 bij www.ah.nl.
. Smaaktip: een scheutje van de begeleidende wijn over de oesters in hun schelpen maakt ze nóg lekkerder.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
In een interview vertelde Sir George Fistonich, die anno 1961 in Nieuw-Zeeland het spectaculair succesvolle wijnbedrijf Villa Maria stichtte, over een brief die hij eens kreeg. De inhoud kwam ongeveer hier op neer. ‘Ik placht uw wijnen ’s avonds aan tafel te drinken met mijn vrouw. Ik kwam thuis, pakte de kurkentrekker en opende de fles en wij dronken de wijn samen. Maar sinds u bent overgestapt op schroefdoppen lukt dat niet meer. Mijn vrouw kan nu heel makkelijk zelf de fles openen – en als ik thuis kom is hij al leeg.’
Het was vijftien jaar geleden dat Villa Maria voor al zijn wijnen, ook de rode, de natuurkurk in de ban deed. Dit gebeurde na zeer gedegen onderzoek waarvan de resultaten aan alle afnemers, zelfs particulieren, ter beschikking werden gesteld In de boeiende biografie The Winemaker – George Fistonich and the Villa Maria Story wordt Hugh Johnson nog geciteerd, die schreef ‘Als honderd jaar geleden schroefdoppen beschikbaar waren geweest, stel je dan eens voor welke fantastische wijnen we nu 
zouden drinken’. Ook op het terrein van duurzaamheid speelde en speelt Villa Maria een leidende rol. Tijdens een recent bezoek in Abcoude vertelt de nu 77-jarige wijnproducent graag over al het milieuvriendelijke werk dat in de wijngaarden (bijna 2000 hectare in eigendom, pacht of onder contract) wordt verricht, en over de nieuwe generatie oogstmachines die supersnel inzetbaar zijn. Bovendien wordt 20 à 30 procent van de druivenakkers al volledig organisch gecultiveerd ‘en binnen 15 jaar hopen wij de 100 procent te bereiken’. Sir George stelt dat Villa Maria eigenlijk opereert ‘als een boutique winery’. Met veel aandacht voor individuele percelen en wijngaarden, veel handwerk en vaak drie plukgangen ’om op het juiste moment de juiste druiven met de juiste rijpheid te oogsten’. Villa Maria’s succes – de naar schatting jaarlijkse zes à acht miljoen gaan naar vijftig landen – is echter vooral te danken aan de gemiddeld hoge kwaliteit van de wijnen. Niet voor niets geldt Villa Maria als de ‘most awarded winery’ van het land. Ook Sir George zelf ontving allerlei indrukwekkende distincties. Hoe goed, hoe lekker zijn wijnen zijn bleek uit de nu beschikbare soorten die hij persoonlijk liet proeven. Neem alleen al de eerste, hier breed gedistribueerde Villa Maria Organic Sauvignon Blanc Private Bin 2017 uit Marlborough (waar een de twee keldercomplexen staat, dat op de foto, het andere bevindt zich bij Auckland). 
De wijn is een schoolvoorbeeld van Nieuw-Zeelandse Sauvignon Blanc. Expressief, opwekkend fris en loepzuiver, met in zijn aroma verse groene kruiden, wat buxus en groen fruit. Fantastisch bij alleen al oesters, sushi, fris aangemaakte salades en gebakken vis met citroensap. Het is niet de enige Sauvignon Blanc van villa Maria. Wat voller en fruitiger, met een aroma dat enerzijds duidelijk plantaardig is en anderzijds voorzichtig in de richting gaat van passievrucht, smaakt de Sauvignon Blanc Cellar Selection 2016 die wijnspeciaalzaken gewoonlijk verkopen voor €15,99. Genieten was het eveneens van een witte wijn uit Hawkes Bay (volgens Sir George de beste regio voor Chardonnay), te weten de Chardonnay Reserve 2016. Een hoogwaardige, goed frisse en tegelijk notige wijn voorzien van milde roosteraroma’s en opwekkend citrusfruit. Bijna een soort Chablis à la Nieuw-Zeeland. Richtprijs €18,99 in betere wijnwinkels. Al in een vroeg stadium begon Sir George met blauwe druiven. Hij was ook een van de eersten, we praten 1986, om een Pinot Noir bekroond te krijgen op een Australisch wijnconcours. Vandaag de dag bestaat ongeveer 15 procent van VM6 Villa Maria’s volume uit rode wijnen, met voorop Pinot Noir en daarnaast, uit Hawkes Bay, bessig-donkere Bordeauxachtige wijnen, als de fraai geconcentreerde Cabernet Sauvignon Merlot Reserve 2013 van de Gimblett Gravels. Hiervoor wordt doorgaans €23,99 gevraagd. Verkoopadressen via www.lfe.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Pasteitjes, gevuld met kalfs- of kippenragout – Een niet te zware witte Bourgogne of Chardonnay van elders is een van de mogelijke keuzes. Zie dus bij Kreeft. Daarnaast komen wijnen van de Galicische godellodruif zeker in aanmerking.
. De godello groeit o.a. in Monterrei, bakermat van de Música en El Camino G
odello 2016, een notige en tegelijk zacht fruitige(denk aan perzik), correct frisse, sappige wijn die prettig partnert met pasteitjes. Prijs €6,99 bij www.ah.nl.
. Het wijnlandschap van Ribera Sacra, in Spaans Galicië, is een van de spectaculairste ter wereld. Druivenstokken staan er veelal op smalle granietterrassen tegen ongelooflijk steile hellingen. Het is de bakermat van de Maga Godello 2016 die vanwege zijn notigheid, zacht frisse, tikje vette smaak en zachte fruit het goed doet bij pasteitjes. Particulieren vinden ‘m voor €13,75 bij www.wijnaandekade.nl, restaurateurs bij www.abbemawines.nl.
. Toch liever een Chardonnay? Een hele beste is de Bourgogne Laforêt 2015 van Joseph Drouhin. Deze werd met veel zorg gecomponeerd uit druiven van diverse districten, zelfs uit Chablis en de beroemde Côte d’Or. Bovendien liet men een deel van de wijn rijpen in gebruikte vaten. Deze Bourgogne komt sappig in de mond, met een ingetogen mix van kruiden, specerijen, citrus en milde vanille. Prijs tussen de €12,50 en €14,99, verkoopadressen via www.walravensax.nl.
. Toen ik het bedrijf Viña La Rosa bezocht in Valle de Cachapoal viel op hoe lekker fruitig de wijnen waren. Met voorop de La Palma Chardonnay – en die zijn dat nog steeds. Zo trakteert de jaargang 2016 gul op tropisch fruit, waaronder passievrucht. Daarnaast is in de sappige, volle, vriendelijk frisse smaak een nootje waarneembaar. Prijs €6,99 bij www.gall.nl.
Salade, fris aangemaakt met bijvoorbeeld met geitenkaas of Feta – De beste wijnen hierbij wijnen zijn opwekkende witte, het liefst een beetje pittig en kruidig. Behalve Grüner Veltliner zijn dat de volgende.
. 
Het mooiste wijngoed van Toscane is het op een heuvel prijkende Castello di Banfi, niet ver van het zuidelijke wijndorp Montalcino. Een aanwinst binnen het omvangrijke assortiment is een witte Toscana, de Banfi la Pettegola Vermentino 2016. Deze blekige wijn biedt een kruidig frisse, redelijk stevige smaak met een vleugje bladgroen en fris citrusfruit. Elementen die de circa €11,50 kostende wijn heerlijk doet smaken bij o.m. Mediterrane salades. Adressen via www.vinites.com.
. Bij het om zijn kathedraal en ondergrondse kelders beroemde heuvelstadje Orvieto werd in 1949 een wijncoöperatie gesticht. Tegenwoordig heet dit collectieve bedrijf Cardèto. Voor zijn Orvieto Classico 2016 selecteerde men trebbiano, grechetto en nog wat chardonnay. De wijn van dit trio geurt enigszins naar bloemetjes en heef
t een correct frisse smaak met nuances van groene appel, perendrups en fris citrusfruit. Prima bij allerlei salades. Fles €6,95 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. Bevat de salade jonge Franse geitenkaas of Feta, dan dient zich aan de Graff Delaire Sauvignon Blanc Coastal Cuvée 2017. Een geurige, levendige, goed gevulde, zeer zuivere Kaapse wijn die trakteert op verse groene kruiden en sappige groene vruchten. De adviesprijs voor deze Coastal Region bedraagt €15,50. Verkoopinfo via www.kwastwijnkopers.nl.
. Bij zo’n salade kun je uiteraard ook good old Sancerre schenken, alleen al omdat in het gelijknamige gebied ook heerlijke geitenkaasjes worden gemaakt. Voorbeeldig is de Domaine de la Garenne 2015, mineralig, sappig en plantaardig. Fles €15,95 bij www.okhuysen.nl.
. Zie voorts de Sauvignon Blancs die bij Oesters worden getipt.
Salade met vis – Bij vis (en salades en hartige taarten en kalfsschnitzel en nog veel meer) is-ie bijna niet te verslaan, Grüner Veltliner uit Oostenrijk. Alhoewel, ook diverse andere witte wijnen verdienen bij vissalades een aanbeveling.
. In aanvulling op de bij gravad lax genoemde Grüners tip ik graag de voortreffelijke Grüner Veltliner von den Terrassen 2016 die Josef Ehmoser heeft gemaakt. De in vrolijke oranje dozen verscheepte wijn trakteert op hartigheid (snufje witte peper), veel sap, opwekkende zuren en groene appel, samen met frisse citrus. Een fles kost €9,50 bij www.colaris.nl.
.Vierde-generatie wijnbouwer Kurt Angerer (centraal op de foto) beschikt over diverse bodemsoorten, en besloot zijn wijnen, daarnaar te noemen. Vandaar het Kies, een referentie aan kiezel, op een Grüner Veltliner 2016. ’t Is een wijn die we gráág schenken bij vissalades, gezien zijn enigszins hartige karakter, zijn sappige frisheid, zijn witte en groene fruit en zijn zuiverheid. Door wijnspeciaalzaken wordt doorgaans zo’n €12,50 per fles gerekend. Adressen via www.kwastwijnkopers.nl.
. Langs de zuidwestoever van het grote steppenmeer Neusiedlersee en rond Rust cultiveert de familie Triebaumer druiven op milieuvriendelijke wijze. Waaronder de Hongaarse furmint, basis voor de Triebaumer Furmint 2016. Het is een echt smakelijke, tegelijk vrij elegante witte wijn, heel fris, flink sappig en voorzien van diverse soorten, subtiel gekruid fruit (hints van o.a. peer en citrus), zowel mild als fris. Voor €15,30 bestelbaar bij www.wijnkoperijdelange.nl.
. De wijn zelf won goud, en zijn combinatie met vissalade verdient hetzelfde. Het betreft de uit Baden afkomstige Siegbert Bimmerle Weisser Burgunder Kabinett 2016, sappig, smakelijk (peer, abrikoos), aangenaam fris en loepzuiver. Verkoop door zelfstandige wijnspeciaalzaken, adressen via kschellevis@lgcf.fr. Prijs gewoonlijk €15,95.
. Een van de jongste en kleinste wijndistricten in de Loire-vallei is Touraine Chenonceaux. Het ligt rond het beroemde kasteel van Chenonceau. Bruno Denis van Domaine de la Renaudie levert er de bovenste beste Blanc 2016, een pure Sauvignon Blanc. Deze charmeert met een uitgesproken fruitige smaak (vleugjes passievrucht, lychees en meer) die tegelijk fris, sappig en een tikje plantaardig is, met buxus en dergelijke. Fles €13,50 bij www.colaris.nl.
. Verrukkelijk bij een vissalade is voorts een topper als de Sancerre La Chatellenie 2016 van Joseph Mellot, een uitgesproken frisse sauvignonwijn met grassigheid, buxus en groen fruit in zijn aroma. Prijs €19,95 bij www.wijnkring.nl.
. In de uiterste oosthoek van Liguria, bij de grens met Toscana, drijft de familie Bosoni al vier generaties een bijzonder wijngoed (foto linksonder). Dat bijzondere wijnen levert, waaronder de alom geprezen witte Fior di Luna. De 2016 heeft als samenstelling circa 70 procent vermentino, met gelijke delen albarola en greco. Zijn sappige, keurig frisse smaak biedt aspecten van diverse soorten fruit, wit en citrus vooral, plus nog een nootje en een kruidje. 
De Bosoni’s bevelen ‘m aan bij zeefruitsalade – waarin we ons hélemaal kunnen vinden. Prijs €13,50, verkoopinfo via www.wellofwine.nl
. Hoe kostelijk de Kaapse wijnen van Bellingham kunnen zijn, toont ook de Sauvignon Blanc 2016 van deze producent. De druiven voor deze bleek getinte doch goed gevulde wijn kwamen uit het gebied Tygerberg, op 10 kilometer van de oceaan. ‘Waar een verkoelende zeebries van 12 graden fungeert als een soort airconditioning’. Behalve verfrissend is de wijn energiek, met in zijn zuivere smaak zowel grassigheid als groen fruit. Richtprijs €11,95, verkooppunten via www.lfe.nl.
. Een van de wijnmakers bij Lawson’s Dry Hills, een wijnbedrijf in het verre, verre 
Marlborough (Nieuw-Zeeland) is een vrouw. Zij heet Rebecca Griffen – en haar handtekening siert het etiket van The Falcon Sauvignon Blanc 2017. In haar duidelijk fruitig gestijlde wijn ruiken we vooral groene vruchten, waaronder lychees, plus wat citrusdrups, met buxus in de achtergrond. En dat alles gevat in de knisperende zuren. Deze AH Excellent Selectie kost €7,99 bij uiteraard www.ah.nl.
‘Wat een heerlijke wijn’ riep mijn vrouw spontaan toen ik haar een glas schonk uit de aangebroken proeffles, ‘waar komt hij vandaan?’. Het betrof de Mount Vernon Sauvignon Blanc 2016 uit het Nieuw-Zeelandse Marlborough. Een geurige, expressieve wijn met als elementen frisse zuren, fruit van kruisbessen, iets van lychees, verse groene kruiden en een grote sappigheid. De mooie Mount Vernon kost €12,99 bij www.gall.nl
Sushi – Bij sushi hebben we nogal wat frisse, niet te zware, aromatische (dus bestand tegen sojasaus) witte wijnen geprobeerd. De volgende kwamen met glans door de keuring.
. Arzak en andere Spaans-Baskische sterrenrestaurants schenken de wijnen van Xabier Urruzola (foto). Diens Getariako Txakolina blanco 2016 werd voor 80 procent gemaakt 
van de regionale hondarribi, aangevuld door gelijke delen chardonnay en petit courbu. Het is een zeer opwekkend, heel licht op de tong tintelende, niet schrale noch te zure witte wijn met weinig alcohol maar wel veel smaak, vooral van fris citrusfruit. Super bij sushi. Fles €11,95. De importeur is www.okhuysen.nl.
. Een andere ami van sushi komt uit… Slovenië: de sauvignon blanc & furmint 2016 van puklavec & friends. Behalve flink fris, lichtvoetig, sappig
en zuiver smaakt deze bleke wijn enigszins naar bladgroen, verse groene kruiden en grapefruit, met een heel licht bittertje na. Fles €5,49 bij www.jumbo.com. Ook bij gebakken of gegrilde vis besprenkeld met citroensap is dit een aanrader, net als bij fris aangemaakte salades.
. Een vondst uit Toscane is de Panizzi Vernacchia di San Gimignano 2016. Deze heeft een karaktervolle, enigszins kruidige, ietwat hartige smaak met frisse fruittonen en een snufje specerijen. We hebben ervan gesmuld bij sushi. Fles €13,95 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. In de Oostenrijkse wijnstreek Kremstal pacht het historische domein Salomon Undhof flink wat wijnpercelen van de katholieke kerk. Het is voornamelijk van de ‘kerkelijke’, lössrijke terrassen dat eigenaar Bertold Salomon de meeste druiven haalde voor Franciscus Grüner Veltliner 2016. Het is een modelwijn in zijn soort, sappig, fris, fruitig en enigszins hartig tegelijk – super om bij sushi te drinken. Fles €13,50 bij www.delogie.nl.
. Zie voorts de bij Oesters aanbevolen wijnen.
Vispâté, visterrine – Vriendelijk wit, da’s het devies. Zachte zuren, sappigheid, zacht, mild fruit en een niet te lichte structuur, ziedaar de gewenste kenmerken.
. Een bolleboos wat betreft het maken van Soave, dat is Bolla – al bijna 135 jaar. 
In de Bolla Soave Classico 2016 ontmoeten we een toegankelijke, soepele, sappige witte wijn met in zijn smaak zowel zacht wit fruit als een vleugje perzik. Bij www.plus.nl kost een fles €6,49.
. Neem in gedachten sappige perzik en ander mild citrus fruit en je weet hoe The Y series Pinot Grigio 2016 smaakt: het is een verleidelijke, vriendelijk frisse, mild droge wijn van het Australische familiebedrijf Yalumba. Wij zeggen er graag ‘ja’, pardon ‘ya’ tegen bij een vispâté of -terrine. Fles €11,95 bij www.wijnkring.nl.
. De wijnmaker achter de Palacio del Almivante Verdejo 2016, een wijn uit de AH Excellent Selectie, is een vrouw. Ze heet Pilar García del Pino en heeft haar sporen verdiend bij een uitstekende bodega binnen de Spaanse regio Rueda. Haar wijn is een anders-dan-andere Verdejo. Je ontmoet dus geen grassige, Sauvignon Blancachtige 
aroma’s, maar duidelijk verse perzik in geur en smaak. Voorts is het een vrij volle wijn, aangenaam fris bovendien. Fles €6,99 bij www.ah.nl.
. Een andere visvriend komt aanzwemmen uit de Catalaanse regio Pla de Bages, namelijk de Abadal Blanc 2016, samengesteld uit macabeu, chardonnay, sauvignon blanc en de regionale picapoll. We proeven zowel specerijen als wat perzik en andere milde citrus, met een hint van perendrups en een vleugje bladgroen, plus prettige zuren en niet al te veel alcohol. Richtprijs €9,50, verkoopinfo via www.kwastwijnkopers.nl.
. Kijk voorts bij Krabcocktail, want ook de daarbij getipte wijnen zijn hier op hun plaats..
Vleespâté, vleesterrine – Licht rood zou het moeten zijn. Maar is dat eigenlijk niet de definitie van een rosé? Dus daarom diverse lekkere rosés getipt.
. Zijn tint is bleek oranje, maar zijn drupsachtige fruit neigt meer naar wit (pe
er) en geel (perzik). Ik heb het over de Duc de Meynan rosé 2016. Een wijn die vraagt om stevig te worden gekoeld. De eminente coöperatiegroep Plaimont stelde ‘m samen uit twee regionale rassen, tannat en pinenc, aangevuld door cabernet sauvignon. Het gebied(je) is Saint Mont. Fles €4,99 bij www.plus.nl. Dezelfde wijn voor dezelfde prijs wordt gevoerd door www.jumbo.com en heet Duc de Termes.
. Van de witte en rode wijnen die Château Tour de Mirambeau maakt, was ik al een fan, en nu ook van de rosés. Voor de Réserve rosé 2016 
koos de familie Despagne alleen cabernet sauvignon. Het betreft een Bordeaux die bleek oranje oogt en tegelijk sappig, elegant, echt droog en frissig smaakt, met prettig wat drupsachtig fruit van bessen en sinaasappel. Een tweede riante rosé is de Despagne Le Mythe d’Amphorie 2016 die tevens cabernet franc en een beetje merlot bevat. Deze bleek roze getinte Vin de France is uiterst opwekkend van karakter, met een klein kruidje en vooral besfruit. Voor beide rosés wordt doorgaans €11,25 gevraagd. Zie voor verkooppunten www.kwastwijnkopers.nl.
. De wereldberoemde Languedoc-producent Mas de Daumas Gassac levert de Guilhem Rosé 2016 die vervaardigd werd van syrah en carignan. Aardbeien en andere rode vruchtjes figureren in zijn aroma, en ze zitten sappig fris verpakt, met een snufje kruiden. De flesprijs van deze Pays d’Hérault bedraagt €6,50. Zie www.okhuysen.nl.
. Fris geserveerde Beaujolais kan natuurlijk ook, zie bij Coq au vin.
HOOFDGERECHT
Biefstuk, entrecote, ribeye, tournedos e.d. – Een klassieke combinatie is die een mooie rode Bordeaux of vergelijkbare wijnen van elders, zo simpel is het.
. Een daarvoor eminent geschikte Médoc is Château Beau Rivage de By 2015, sappig, kenmerken elegant en mild kruidig met een vleugje vanille (dankzij de vatlagering), met vooral bessig, rijp fruit. De desbetreffende bezitting is gelieerd aan het gerenommeerde Château La Tour de By, waarvan de equipe ook deze Beau Rivage maakte. Fles €9,95 bij www.colaris.nl.
. Blijdschap bij biefstuk geeft eveneens Château de Gardegan 2015, een pure Merlot. Deze Côtes de Bordeaux biedt duidelijk aanwezige roosteraroma’s, kruidige houttonen en vanille, samen met sappig zwart fruit en donkere elementen. Richtprijs €13,95, verkoopinfo via www.neerlandswijnhuis.nl.
. Samen met een zeer respecteerde Franse oenoloog heeft Janneke Rutten van Intense Wines een nieuwe, duurzame wijnlijn ontwikkeld. Deze heet Génération O en heeft als ondertitel ‘powered by nature’. De van organisch gecultiveerde druiven gemaakte, ferme Cabernet Sauvignon 2016 is een betere biefstukwijn die met sappig, fris besfruit prettig nablijft in de mond. Bij www.mitra.nl staan deze Pays d’Oc op het schap voor €7,99.
. Na geselecteerd te zijn voor KLM World Business Class is hij ook verkrijgbaar in 
wijnspeciaalzaken, de Jardin de Jules 2016 van Domaine de la Clapière. De wijn kan beschouwd worden als een elegant ferme Pays d’Oc (van voornamelijk merlot en cabernet sauvignon, met wat carignan en syrah), en trakteert op een sappig samenspel
van lekker veel bessig en zwart fruit, met een blaadje laurier. Adviesprijs €8,35, verkooppunten via www.lfe.nl.
. Behalve Château Lafite-Rothschild heeft Domaines Barons de Rothschild diverse andere wijndomein in eigendom. En daarvan is Château d’Aussières in de Corbières. De betaalbaarste rode blend daarvan – 60 procent cabernet sauvignon plus syrah – heet Aussières rouge. De 2015 is een prima vervanger voor rode Bordeaux – en daarom zeer op zijn plaats bij biefstuk & co – dit dankzij zacht fris besfruit, hints van leder en laurier, en een zachte kruidigheid. De richtprijs van deze Pays d’Oc bedraagt €8,80, verkooppunten via www.monnik-dranken.nl.
. Stilletjes groeit de wereldwijde aanplant van het druivenras marselan, waarvan Bordeauxachtige rode wijnen kunnen worden gemaakt. 
De variëteit is een in 1961 gecreëerde kruising van cabernet sauvignon met grenache. Voor een betaalbare proefneming bij biefstuk dient de Enseduna Marselan 2016 zich aan, een Coteaux d’Enserune. Vanwege zijn besfruit, met ook een dropje, doet de sappige wijn inderdaad denken aan een rode Bordeaux, zij het in wat soepeler vorm. Fles €5,99 bij www.plus.nl.
. Witte wijnen uit Haut Poitou werden lang geleden geschonken als huiswijnen bij de Alliance Gastronomique, maar zijn sindsdien bijna uit beeld verdwenen, althans op de Nederlandse markt. Vreugde daarom om er weer eens te proeven, een rode zelfs – van onberispelijke kwaliteit. Te weten de ecovriendelijke Domaine La Tour Beaumont Cabernet Franc 2016. Gul voorzien van bessig fruit plus een vleugje paprika, niet te licht noch te zwaar, soepel, en bedoeld om licht gekoeld te drinken, ook bij gebakken biefstuk. Fles €9,55 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. ‘Bij een mooi stuk rundvlees!’, zo beveelt Philippe Vatan zijn Tuffe 2014 van Château de Hureau (foto) aan. Zoals de naam aangeeft groeien de druiven voor deze rode Loire-wijn, een Saumur-Champigny, op tufsteen. De enige, biologisch geteelde druif, dat is cabernet franc. 
Die een aantrekkelijke, bessig frisse creatie heeft gegeven met veel sap, fermheid, iets laurier en de allerlichtste hint van paprika. Fles €13,50 bij www.debruijnwijnkopers.nl.
. Een eerdere jaargang van deze Chileense wijn kwam, na een strenge keuring, aan boord bij KLM. Het betreft de Errázuriz Max Reserva Cabernet Sauvignon. De van oude, op stenige grond staande stokken binnen de Valle de Aconcagua afkomstige wijn, huidige jaargang 2015, biedt in zijn vlezige, soepel sappig
e smaak een symfonie van rijpe bessen waarin ook flink wat zachte, milde houttonen klinken. Dit dankzij twaalf maanden fustrust. Leg de steak maar in de pan of op de grill. Fles €15,95 bij www.wijnkring.nl.
. Altijd betrouwbaar, altijd lekker en altijd fruitig (naar o.a.milde cassis) smaakt de El Descanso Cabernet Sauvignon 2015. Deze sappige Chileen is geprijsd op €5,99 bij www.attent.nl, www.mcd-supermarkt.nl, www.plus.nl en www.spar.nl.
. Een andere Chileen die niet stuk kan bij biefstuk is de Los Gansos Cabernet Sauvignon 2016 die prettig wat dimensie biedt dankzij nuances van o.a. besfruit, zwarte vruchten, roostertonen, vanille en wat munt. Best veel eigenlijk voor de €4,99 die www.jumbo.com vraagt.
Confits, stoofschotels – Streekgerechten en streekwijnen gaan vaak smakelijk samen. Dat wordt weer eens overtuigend aangetoond door enkele rode wijnen uit het Franse zuidwesten, waar confits vaak op het menu staan.
. In de eerste plaats zien we rode Saint Mont. De in het gelijknamige gebiedje geboren Duc de Meynan 2015 van www.plus.nl wordt getypeerd door zowel donkere aroma’s (laurierdrop en dergelijke) als fruitige (pruim, braam, besje) en een goed verteerbare smaak die ferm is zonder heftig te zijn. De maker is Plaimont, een van Frankrijks allerbeste coöperatiegroepen. Een identieke wijn heet Duc de Termes 2015 die www.jumbo.com. Beide kosten €4,99.
. Madiran, een rode wijn van faam uit het diepe Franse zuidwesten, voor slechts €5,99, kan die niveau hebben? Jazeker, zo getuigt de Réserve des Tuquets 2014 die www.jumbo.com verkoopt. De van de regionaal dominante tannat plus cabernet sauvignon en cabernet franc vervaardige, nog volstrekt vitale wijn is gewoon heel smakelijk. Met voor de tannat zo typerende donkere aroma’s (leder, laurier), in gezelschap van fruit (bessen, zwarte vruchtjes), niet al te veel alcohol (13 procent) en wat kruidigheid, ook in zijn afdronk. Ook hiervan is de maker Plaimont.
. Je zou hem een klassieker uit Cahors kunnen noemen, Château de Gaudou Grande Lignée 2015. Dit enerzijds vanwege de dominerende aanwezigheid van de regionale malbec (85 procent, de rest is merlot), anderzijds gezien de traditionele lagering op vat (veertien maanden) – en zeker ook vanwege zijn karakter. Want Grande Lignée smaakt stevig maar niet heftig, hangt flink na in de mond en biedt een aroma met zowel donkere, leder- en laurierachtige elementen als rijpe fruittonen van zwarte vruchten plus bessen. Deze grande stoofschotelwijn kost €9,50 bij www.colaris.nl.
. ‘Onze druivenstokken zijn deel van de natuur, zo ook onze kelder’ stellen de eigenaren van Château Maris. Dit in de Minervois gelegen domein liet namelijk een kelder bouwen die ‘én geheel koolstofneutraal is én van alleen natuurlijke materialen 
werd gemaakt. Ook in de wijngaard wordt duurzaam gewerkt, via biodynamische principes. Van topniveau is de Maris 2016, een gespierde, donkerrode wijn gul voorzien van zonnig zwart fruit, terwijl de sappige smaak ook een zekere kruidigheid heeft. Deze winterwijn werd bereid uit grenache en syrah. Zijn prijs bedraagt €11 bij www.sauterwijnen.nl.
. Toch ook even naar Bordeaux. De meeste wijnen uit de Médoc hebben als basis een meerderheid cabernet sauvignon, maar er zijn uitzonderingen. Château Cardonna Lahourcade bijvoorbeeld waarvan de jaargang 2015 juist meer merlot bevat. Vandaar de donkere aspecten (leer, laurier, drop) die gezelschap worden gehouden door kruidige houttonen en voorzichtig wat fruit van zowel zwarte vruchten als bessen, dit ongetwijfeld dankzij de eveneens aanwezige cabernet sauvignon. De als AH Excellent Selectie gepresenteerde wijn kost €9.99 bij www.ah.nl.
. Vanwege zijn kracht, donkere aroma’s en kruidige hout is Château Grand Poujeaux 2012 een andere goede kandidaat. Zijn zachtheid past bovendien mooi bij die van het stoofvlees. En rijp besfruit heeft hij ook. Voor deze Cru Bourgeois uit Moulis-en-Médoc betaal je €28,50 bij www.colaris.nl.
. Uit Spanje, de wijnstreek Almansa, arriveerde de van organische geteelde druiven vervaardigde tintoralba Garnacha tintorera 2016. Behalve diepkleurig is deze 
mondvullend en genereus voorzien van sappig zwart fruit, met hints van drop en kruiden in de achtergrond. Fles €8,99 bij www.bythegrape.nl.
. In de wijngaarden van Cono Sur, een zeer duurzaam opererende, uitermate succesvolle wijnproducent in Chili, waggelen ganzen. Die de druivenstokken o.a. vrij houden van venijnige kevers. Vandaar het merk Los Gansos. Een heerlijke winterwijn die deze naam draagt, is de Reserva Carmenère 2016 die www.jumbo.com op het schap heeft staan. Zijn vrij frisse, ferme smaak is behalve sappig ook muntig, donkertonig en bessig, wat ‘m diepgang heeft en trefzeker tegenspel doet geven bij confits en soortgelijke schotels. Prijs €7,99.
. In het Zuid-Afrikaanse gebied Robertson maakte Lourens van der Westhuizen op Arendsig de Inspirational Blend 2015, een Cabernet Sauvignon, oplage 2500 flessen. De met natuurlijke gisten bereide wijn kreeg houtcontact en heeft dus roosteraroma’s, samen met een vleugje vanille, terwijl bovendien besfruit, kracht en sap waarneembaar zijn. Wat ‘m wondermooi maakt bij o.a. winterse stoofschotels. De rare imitatie-lakcapsule nemen we maar op de koop toe. Fles €19,95, zie www.halvemaanwijn.nl.
. Vreugde bij confit vonden we voorts in Moldova. Dit dankzij de door
Albastrele Wines geproduceerde Radacini Fiori Feteasca Neagra Syrah 2016 die een trefzekere compagnon zal zijn voor confits. Dit vanwege zijn vrij levendige, ferme, best wat dimensie biedende smaak die enerzijds flink wat fruit bezit (bessen, zwarte vruchtjes), anderzijds donkere tonen en wat kruidigheid. Richtprijs een bescheiden €6,50. Verkoopinfo via www.pallaswines.nl.
Coq au vin – Tijdens een intensieve reis door de Beaujolais. langs alle betere wijnbouwers in alle betere dorpen, werd ik steeds gastvrij ontvangen, soms zelfs door burgemeesters. Wat betekende dat er ter plekke werd geluncht – en altijd, dus élke dag,
stond coq au vin op het menu. Bereid met de lokale wijn, die er uiteráárd bij werd genoten. Ik heb toen ontdekt hoe perfect een goede, fruitige Beaujolais en coq au vin samengaan, op voorwaarde dat het haantje er ook mee wordt bereid. Uiteraard geldt hetzelfde voor rode wijnen die qua karakter verwant zijn aan Beaujolais.
. Een koopje voor €9,99 is de Morgon Les Charmes 2016 van Marc Jambon. Fraaie diepe kleur, dik zwart fruit, vlezige structuur, frisse kern. Kortom kostelijk bij de coq – en heel wat andere vleesgerechten, denk aan o.m. confits en gourmetten. De wijn wél gekoeld schenken, net als alle Beaujolais. Te koop bij www.dirckiii.nl.
. In het noordelijke Beaujolais-dorp Juliénas wordt het domein Laurent Perrachon geleid door de zevende generatie. De vervaardigde wijnen plegen prima te zijn. Een smakelijke 
getuige is de Morgon Corcelette 2015. Deze vrij volle wijn presenteert zich fris fruitig, zoals een goede Beaujolais betaamt, en is voorzien van zwarte kersen, besfruit en veel sap. Richtprijs €12,95. Een aanbeveling verdient eveneens de iets elegantere, net zo fris fruitige en tevens wat laurier biedende Fleurie Vieilles Vignes 2015 die meestal €12,95 kost, en de wederom wat lichtere, zeer vieve Beaujolais Villages Terre de Loyse 2016 à €9,50. Zelfstandige wijnzaken verkopen deze wijnen, adressen via www.monnik-dranken.nl.
. Net zo fruitig als een hele goede, stevige Beaujolais, met minstens zo veel dimensie, dat is de Guillaumette 2016. We proeven in deze ferme 
rode wijn hele rijpe, zwarte bramen kersen en bessen samen met een vleugje katjesdrop in een sappig geheel. Dat best mag worden gekoeld. Zijn bakermat is Domaine des Conquêtes. Eigenaar Philippe Ellner stelde zijn Pays de l’Hérault, samen uit syrah, merlot, grenache, marselan en carignan, vandaar die complexiteit. Een fles kost €8,95 bij www.colaris.nl.
. Bepaalde Pinot Noirs, de meer fruitige, komen net zo in aanmerking. Een momenteel beschikbare sterwijn van die druif is de Valdivieso Single Valley Pinot Noir 2014 uit de koel zonnige Valle de Casablanca. Draai de schroefdop los en in het glas vloeit een stevige, aromatische, lekker fruitige (mix van zwarte vruchten en bessen) wijn in het glas die behalve kruidig hout ook nog een aangename frisheid bezit. Valtastisch bij coq au vin. Fles €14,99, zie www.gall.nl.
Duif – Hierbij verrukkelijk zou een Chileense Carmenère zijn, een wondermooie wildwijn: vaak bijna romig en altijd stevig, met rijp zwart fruit en donkere aroma’s, zoals van laurier, soms subtiel aangevuld door een vleugje munt.
. Sinds 1994 zijn de Franse families Marnier Lapostolle (van Grand Marnier) en De Bournet (aangetrouwd) met succes actief in Chili. Waar het bedrijf Marnier Lapostolle Chile werd gesticht. Bij duif (en wild en stoofschotels) is de L
apostolle Casa Grand Selection Carmenère 2013 uit Valle del Rapel als tafelgenoot geslaagd. Hij smaakt stevig, vlezig, sappig en zacht kruidig (dankzij een beetje houtcontact) en heeft smaakschakeringen van o.a. munt, paprika en een beetje zwart fruit. Behalve carmenère werden overigens kleine delen petit verdot, merlot en syrah gebruikt. Fles €9,99 bij www.ah.nl.
. Aan vineuze santa’s, aan wijnheiligen, heeft Chili geen gebrek. Een ervan bestaat sinds 1942 en heet Santa Helena. Uit de collectie kies ik bij duif de Varietal Carmenère 2016, sappig, vlezig een tikje kruidig en met voorzichtige fruittonen van bessen en zwarte vruchten. Waar te koop vind je via www.dgswijn.nl.
. Er nog veel meer aantrekkelijke soorten Carmenère verkrijgbaar. Waaronder, in alfabetische volgorde, de Adobe Reserva 2016 bij www.ah.nl à €6,29, de werkelijk prima 
Casillero del Diablo Reserva 2016 à €6,69 bij eveneens www.ah.nl, de El Descanso Reserva 2016 bij www.plus.nl voor €6,99 en de opperbeste blend Doña Dominga Cabernet Sauvignon Carmenère 2016 waarvan de soepele, volle smaak getooid is met rijp zwart fruit omlijst door beheerste roosteraroma’s. Prijs een bescheiden €5,99 bij www.dirckiii.nl. Nog gespierder en intenser is de Los Gansos Cabernet Sauvignon Carmenère Syrah Orgánico 2015 waarin gul fruit van zowel zongerijpte zwarte vruchten als bessen, donkere tonen evenwichtig samengaan met donkere aroma’s. Fles €6,99 bij www.jumbo.com.
Eend, tamme – Hierbij meldt zich in de eerste plaats een zachtaardige, vriendelijk fruitige Pinot Noir die toch enige kracht heeft. Met in het kielzog een hoogwaardige, stevige rosé.
. Voorbeeldig in zijn soort is de Louis Latour Givry 2015 waarin bessen en zwart fruit (denk aan bramen) van de pinot noir op zacht frisse, licht kruidige wijze verrukkelijk aanwezig zijn. Deze rode Bourgogne kost €21,50 bij www.heerenvanheusden.nl.
. Het streven van Peter Yealands is om ’s werelds meest vooraanstaande duurzame wijnproducent te worden – en daar werkt deze op de Kerstman gelijkende 
Nieuw-Zeelander al jaren heel hard aan. Vandaar dat er in zijn wijngaarden, die in Marlborough zo’n 1500(!) hectare bestrijken, enkele duizenden schapen en andere dieren lopen. Bovendien maken hij en zijn team verleidelijke wijnen, zoals de Pinot Noir 2016. Een medium rood getinte, uitgesproken sappige, aangenaam frisse maar toch mondvullende wijn waarin fris fruit van o.a. aardbeien en aalbessen prominent present is. Fles €13,49 bij www.gall.nl.
. Een van de – terecht – meest verkopende rode wijnen van het beroemde Duitse wijndomein Franz Keller, dat gevestigd is binnen Baden, is de lichte getinte, fris bessige
en discreet kruidige Spätburgunder Oberbergener Bassgeige 2014 waarvoor meestal zo’n €22,95 wordt gevraagd. Verkooppunten via www.pallaswines.nl.
. De beste Pinot Noir van Nederland? Dat zou best die van Domein De Wijngaardsberg kunnen, waar de Bourgondische pinot noir negen jaar geleden werd door eigenaar Jules Nijst aangeplant. Op een plek in Zuid-Limburg waar al in de 10e eeuw druivenstokken groeiden. Zijn Pinot Noir 2014 is een beschaafde, elegante, zacht frisse, zuivere wijn die charmeert met fruit van bessen en zwarte vruchtjes. Hij werd Bourgondisch geprijsd op €20,95 en is verkrijgbaar via www.imperialwijnkoperij.nl.
. En dan is er rosé. Thuis hebben we bij gebakken eendenborst met volle teugen genoten van de AIX 2016, een heerlijke, bijkans perfecte rosé. De uit 60 
procent grenache en gelijke delen syrah plus cinsault samengestelde Coteaux d’Aix-en-Provence heeft behalve zijn kenmerkende bleek oranje tint een vieve, bijna tintelend frisse smaak voorzien van lekker wat fruit, richting sinaasappel en een beetje rood, terwijl de wijn ook ferm is doch niet zwaar, heel sappig, loepzuiver en daarmee buitengewoon uitnodigend. Een fles kost meestal €11,95 à €12,95, maar let op aanbiedingen. Verkoopadressen via importeur www.walravensax.nl.
. Een andere hele goede rosé is de uit Jumilla (Spanje) afkomstige Juan Gil 2016 rosé. Deze werd gecomponeerd uit gelijke delen syrah en tempranillo. Het samenspel van deze rassen resulteerde in een smakelijke eendwijn, stevig en sappig, met zowel kruidigheid als drupsfruit. Inclusief Nederlandse accijns kost een fles €15,61 bij www.adbibendum.net.
Eend, wilde – We schakelen over naar rode wijn met kracht en kruidigheid. Een wijn die best ook donkere aroma’s mag hebben, zoals van laurier, leder en drop. Passend in dit profiel zijn o.a. Carmenère (zie Duif) of een rode wijn met veel merlot (zie Hazenrug) dan wel wijnen op basis van malbec, monastrell/mourvèdre en soms ook de tempranillovariant tinta del país. Hier enkele tips.
. ‘Wij oogsten altijd minder dan veertig hectoliter per hectare, want bij een hoger rendement wordt onze rode Bandol als een hooligan: sterk en stom.’ Eric de Saint Victor, die de wijn maakt op het hoog gelegen Château de Pibarnon, heeft het over het druivenras mourvèdre. De Château de Pibarnon rouge 2014 bestaat zelfs voor circa 90 procent uit mourvèdre van oude stokken. Na ruim 20 maanden rust in grote foeders is een solide, de mond rijk vullende, door allerlei kruiden alsmede rijp besfruit en rijpe zwarte vruchten getypeerde wijn ontstaan die doet wensen naar wilde eend. Prijs €33,75. Zie www.okhuysen.nl.
. Zonder twijfel is het de meest spectaculaire wijngaard van Jumilla, de 
Finca Hoya de Santa Ana. Want met 825 meter is het de hoogste van zijn Oost-Spaanse streek, terwijl er talrijke stokoude monastrellstokken groeien die nimmer door de druifluis werden aangetast. De akker levert opmerkelijke wijnen. Een daarvan is de Olivares Tinto 2016, een drie maanden op vat gerijpte blend van monastrell (75 procent), garnacha en syrah. De kleur is donker, de smaak krachtig en fris tegelijk, met zowel donkere, lederachtig aroma’s als gul fruitige, van met name kersen en zwarte bessen. Fles €7,75. Zie www.degoudenton.nl.
. Laten we Spaans rood uit Ribera del Duero evenmin vergeten. In een spectaculaire bodega aldaar worden spectaculaire wijnen vervaardigd van tinta del país, 
waaronder de Portia Roble 2014 die slechts vier maanden in fusten van Frans eikenhout verbleef en dus niet te veel houtaroma’s heeft – maar wel een gulle dosis besachtig fruit (plus wat zwart), een beschaafde kruidigheid en een lange afdronk. ’t Is een echte eet- en eendwijn, geprijsd op meestal €9,95 per fles. Verkoopinfo via www.monnik-dranken.nl.
. De naam Carmelo Rodero siert de gevel van een designac
htig keldercomplex binnen eveneens Ribera del Duero. De bodega is hypermodern toegerust, maar er wordt traditioneel in gewerkt. Voor de rode 9 meses 2015 gebruikte men uitsluitend de regionale variant van tempranillo ofwel tinta del país. Voorts onderging de wijn een klassieke vatlagering van negen maanden in eikenhouten fusten. Dat contact verstrekte de wijn een mild, vanilleachtig aroma, terwijl de tempranillo zacht, sappig besfruit gaf. Voorts is dit een krachtige wijn, eersteklas bij wilde eend. Verkoopinfo via www.heisterkamp.com, adviesprijs circa €15.
Fazant – Wit kan net zo goed als rood, en helemaal wanneer er ook zuurkool verschijnt. Maar dat moet wel een mooie, vrij volle witte wijn zijn, die én voldoende zuren heeft én wat kruidig hout, een vatgerijpte Chardonnay bijvoorbeeld. FAZ8 Toch liever rood? Ga dan voor een fris te serveren Pinot Noir. Hier enkele van de talrijke mogelijkheden.
. De Kaiken Ultra Chardonnay, waarvoor de druiven groeiden op 1300 à 1500 meter hoogte in het Argentijnse Mendoza, combineert in zijn keurig frisse smaak op 
harmonische wijze kracht met kruidigheid, een subtiele mineraligheid en rijpe, milde fruitnuances (witte vruchten, citrus). Wat ‘m mooi doet combineren met fazant. Adviesprijs €16,95. Waar te koop vind je via www.pallaswines.nl.
. Naast hun Domaine des Marronniers in Chablis bezitten Laurent en Marie-Noëlle Ternynck een tweede wijngoed in de noordelijke Bourgogne. De naam daarvan luidt Domaine de Mauperthuis. De daar van Pinot Noir vervaardigde rode Les Brûlis 2016 is een sappige, tamelijk elegante, mild fruitige (bessen, zwarte vruchtjes) plezierwijn die fris geschonken zijn op zijn best smaakt. Richtprijs €12,95, verkooppunten via www.monnik-dranken.nl.
. In Rheinhessen beoefent Georg Julius (foto) duurzame wijnbouw volgens organische 
principes. Dus ook zijn Georg Julius Pinot Noir 2015 werd van ‘natuurlijke’ druiven bereid. Aldus ontstond een prettige wijn, met sap, frisheid, heel rijp en hoofdzakelijk zwart fruit, een hint van laurier en een vrij stevig gestel. Formidabel bij fazant. Bij www.wijnbeurs.nl kost een fles €14,99.
. Zie ook de wijnen bij Tarbot e.d. En er is helemaal niets tegen een mousserende wijn, zie Feest in de Fles, liefst een met een hoog aandeel pinot noir.
Gourmetten met vis – Geen aarzeling, ga voor Grüner Veltliner uit Oostenrijk. Enkele aanbevolen soorten staan bij Garnalencocktail en Gravad lachs. Daarnaast bestaan er heel wat andere wijnen die het visgourmetten een extra feestelijk, extra smakelijk tintje geven. Hier een drietal ideeën.
. Enigszins verscholen achter de Sauron Verdejo 2016 zit een heel talentvolle wijnmaker, Javier Rodríguez. Hoe goed hij zijn vak verstaat wordt door deze Rueda gedemonstreerd. Behalve onberispelijk is de wijn opwekkend, met frisse citrus (richting grapefruit) en een mespuntje kruiden in zijn sappige smaak. Een fles kost €8,95 bij de mooie Rotterdamse wijnzaak www.wijnaandekade.nl en horeca-ondernemers kunnen bestellen via www.abbemawijn.nl.
. Een bij www.jumbo.com op €4,99 menslievend geprijsde gourmettengenoot is de witte Terre de Gascogne Colombard Sauvignon 2016 die een modeste11,5 procent alcohol bezit. Identiek is de 50 cent meer kostende Echo Indigo Colombard Sauvignon 2016 van www.ah.nl. Streek van herkomst is Côtes de Gascogne. Beide wijnen worden ook aanbevolen als aperitief.
. Leuk dat zelfs in de traditionele Rheingau soms onconventionele witte wijnen worden 
uitgebracht. Zoals de van steile hellingen afkomstige Altenkirch Boogie 2016. Een melange bestaande uit weissburgunder (ofwel pinot blanc) met 30 procent van de alom aanwezige riesling en een verrassende 20 procent sauvignon blanc. Wat deze vineuze jamsession gaf, is een verkwikkende, licht mineralige wijn met een vleugje grassigheid, een snufje groene kruiden en prettig wat fris fruit van appel, peer en passievrucht. Groots bij visgourmetten. Prijs €10,40 bij www.okhuysen.nl.
Gourmetten met vlees – Alleen al vanwege de hitte van de branders heeft een fris te drinken rode wijn hier de voorkeur. En vanwege de soms enigszins pittige sausjes mag-ie zelf ook best wat pit hebben, dus enigszins kruidig zijn. Bovendien vinden we fruit gewoon lekker. Een fris te schenken, licht kruidige, prettige fruitig rode wijn dus die echt geen hemelbestormer hoef te zijn, da’s de gedachte.
. In Mazan, aan de voet van de Mont Ventoux, is de geboorteplek van de Bon Remède Signature 2016. Het is vooral gul, zacht zwart fruit, een tikje gekruid, dat deze sappige, stevige, fris te serveren Ventoux typeert. Voor deze gebottelde zonnige compositie van 70 procent grenache en 30 syrah wordt €7,20 gerekend door 
www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. De naam is Frans, Pour ma Geule 2015, maar de wijn komt uit Chili, om precies te zijn voornamelijk uit de zeer zuidelijke, koele wijnstreek Itata. De benodigde druiven – van
vijf variëteiten – werden daar geselecteerd door Clos des Fous. Samen geven deze rassen een heerlijke, naar milde rijpe zwarte vruchten, waaronder vijgen, kersen en bessen, smakende wijn, zacht fris, stevig, soepel, met een blaadje laurier en een snufje kruiden. Flesprijs inclusief Nederlandse accijns €13,06 bij www.adbibendum.net.
. Met de Domaine du Belvezet 2016, een rode Côtes du Vivarais van grenache en syrah, proeven we een donkerrode, sappige, krokant frisse, fruitige wijn (bessen in een hoofdrol, zwarte vruchten in een bijrol) die niet te licht is noch te zwaar en die net zo fris geschonken dient te worden als een goede Beaujolais. Fles €7,75 bij www.sauterwijnen.nl.
. Een vriendelijk
e, toegankelijke rode Vin de Pays de Vaucluse, ziedaar de Cuvée Mathilde 2016. Deze heeft een voor zijn streek ongebruikelijke samenstelling, want de belangrijkste – bio geteelde – druif, 40 procent van de blend, is merlot. Caladoc, carignan, grenache en syrah vormen de rest. Het is, zoals gezegd, een makkelijke wijn, soepel dus, met een licht gekruide, milde fruittoets (rijpe bramen, kersen, vijgen) plus een hint van laurierdrop. Fris serveren luidt het devies. Prijs €6,95 bij www.colaris.nl.
. Aan de zuidzijde van het Montagne d’Alaric, binnen de Zuid-Franse regio Corbières, selecteerde een coöperatie de beste druiven (van drie Mediterrane rassen) voor de Peyres Nobles 2016. Hout kwam er niet aan te pas, maar who cares? Milde fruittonen, bessen, zwarte vruchten, klinken uit het glas omhoog, samen met donkere aroma’s en een soepele sappigheid. Voorts is de wijn dieprood en behoorlijk stevig. Prijs €7,95 bij
www.gastrovino.nl.
. Voor wie niet houdt van rauwe paprika kunnen pure cabernet francwijnen e
en verschrikking zijn, vanwege hun soms geheel paprika-achtige aroma. Maar met de Cabaret Franc Cabernet Franc 2016 zit het wel snor. Niet zozeer vanwege de ‘miraculeuze moustache’ op het etiket, maar gezien ietwat milde, bessig en zwarte fruit. De donkerrode wijn is bovendien sappig en blijft keurig na in de mond – wat hem een tafelwijn maakt. Kortom, snel op de snorfiets naar www.jumbo.com, want daar staat deze Pays d‘Oc op het schap voor €5,49.
. Een van de veertien wijndomeinen binnen Costers del Segre, in het Catalaanse binnenland, is Costers del Sío. Een attractieve rode wijn uit het aanzienlijke assortiment
is de celistia tierra 2016, een melange van tempranillo en syrah, vijf maanden in fusten gelagerd. Rijpe bosbessen, kersen en bramen zijn aangenaam aanwezig in de stevige, soepele smaak, samen met beheerste, milde roostertonen. Kortom, Spaanse zon op tafel. Richtprijs €8,95, verkoopinfo via www.boomsma-wijnen.eu.
. ‘Onze wijnen geven de puurheid en de schoonheid van ons land weer. Het zijn eerlijke wijnen.’ Aldus Francisco Parra, wiens familie op de hoogvlakte van La Mancha druiven teelt volgens organische principes. Wie bij het gourmetten graag een soepele, zacht fruitige, ferme rode wijn drinkt, zal plezier beleven aan de tevens heel licht kruidige Parra Espécial Syrah-Tempranillo 2016. Fles €7,99 bij www.wijnbeurs.nl.
. Zijn verleidelijke, zachte, soepele besfruit maakt de rode Albet i Noya Curió 2016 perfect geschikt of fris te schenken bij het zelf bakken van vlees. Zijn streek van herkomst is de Catalaanse Penedès zijn druif organisch geteelde tempranillo. Reken op €10,30 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. Je zou ‘m een geniale streekwijn kunnen noemen, de rode Genio Espãnol organic 2016. Dit vanwege zijn vlezige, gespierde smaak die royaal voorzien is van enerzijds bes- en zwart fruit, anderzijds van donkere aroma’s, zoals dat van katjesdrop. Deze gave monastrellwijn, die het best smaakt op 15 graden Celsius (stelt de producent terecht), kost €5,90 bij www.wijnaandekade.nl. Horecabedrijven kunnen terecht bij www.abbemawines.nl.
. Bij het gourmetten liefst een soepele, stevige, tevens mild fruitige rode wijn? Denk dan aan de biologische Striga Nero d’Avola 2016 van zonnig Sicilië. Het donkere fruit van deze vlezige Terre Siciliane gaat enigszins in de richting van verse vijgen, met in de verte iets van dadels. Fles €8,49 bij www.wijnbeurs.nl.
. Een van Chili’s oudste en belangrijkste wijnhuizen is San Pedro. Het bekendste merk is 
Gato Negro – waarvan tegenwoordig een hoogwaardige versie bestaat, gedoopt Gato Negro 9 Lives Reserve. De rode wijn daarvan is een Cabernet Sauvignon (die ook 5 procent Syrah bevat) met veel fruit en dus veel charme. Rijp fruit van blauwe bessen en vaag iets van pruimen typeren zijn smaak, samen met een donkere, (katjes)dropachtige toon en een vleugje vanille. Ik kocht deze Valle Central voor €6,99 bij www.plus.nl, maar de zwarte kat met de negen levens is eveneens te vinden bij o.m. www.dekawijnmarkt.,nl.
. Uit het verre, nu zonnige Zuid-Afrika komt de Alvi’s Drift Shiraz 2016, een door primair fruit van zwarte vruchtjes en deels donkere aroma’s (laurier en dergelijke) getypeerde wijn, vlezig en soepel van structuur. Deze ‘driftig’ aanbevolen gourmetten partner, die gewoonlijk €6,99 per fles kost, wordt gevoerd door www.mitra.nl en zelfstandige wijnspeciaalzaken (adressen via www.monnik-dranken.nl).
Hazenrug, hazenpeper, jachtschotel – Haasje rep je naar de winkel voor een zachte, vrij volle, enigszins kruidige rode wijn. Soorten met veel merlot vormen een goede keuze, hetgeen ook geldt voor wijnen op basis van op tempranillo en de vrijwel identieke tinta del país uit Ribera del Duero.
. Een hele goeie pure Merlot uit Bordeaux is Château Trocard Monrepos 201
6. Na zijn gisting werd de wijn gedurende veertien maanden opgevoed in fusten van Frans eikenhout. Donkere tonen als van laurier, drop en leder zijn markant aanwezig in de smaak die voorts heel sappig is, een zekere elegantie bezit, alsmede fruit van zwarte vruchten plus bessen. Een fles kost €10,50 – en voor dat bedrag krijg je een inderdaad superieure Bordeaux Supérieur. Zie www.colaris.nl.
. Sinds Marie-Christine, de dochter van Henri Ducourt, de leiding kreeg over Château Larroque (foto links) is er véél veranderd en véél geïnvesteerd. Zo werd vrijwel gehele circa 60 hectare tellende wijngaard van deze Bordeaux-bezitting herplant. In de rode Château Larroque 2015, die flink 
wat merlot bevat, zetten donkere aroma’s de toon, terwijl cabernets ruggengraat, tannines en wat besfruit verstrekken, en vatrijping (een jaar) een zekere kruidigheid. Deze mooie maaltijdwijn heeft een bescheiden richtprijs van €6,95. Verkooppunten via www.boomsma-wijnen.eu.
. Katjesdrop, laurier en dat soort donkere, dominerende aroma’s, dat moet een wijn zijn met veel merlot. Inderdaad, de dieprode Château Couronneau 2015 blijkt zelfs alléén van deze variëteit vervaardigd te zijn. Voorts verschafte vatrijping nog wat kruidig hout, en in de achtergrond zijn tevens rijpe zwarte vruchten te proeven. Deze stevige, 14 procent alcohol bezittende Bordeaux Superieur kost €9,95 bij www.winesupply.nl.
. Milieubewuste wijnbouw en wijnbereiding worden al decennia bedreven op een 
prachtig gelegen en vormgegeven Provençaalse bezitting, Domaine Richeaume, De donkerrode Tradition 2015 daarvan werd samengesteld uit vijf druivenrassen (met voorop cabernet sauvignon en zowaar 15 procent tempranillo) en is gewoon een geweldige wijn. Een Vin de France die kracht koppelt aan diepgang (bessen, zwarte vruchten, zachte zuren, roostertonen, kruiden, sappigheid) en die lang beklijft in de mond. Fles €19,20 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. Een héél groot bedrijf op de Spaanse Hoogvlakte is Mureda. Dat in zijn hypermoderne kelders wijnen bereidt van uitsluitend organisch groeiende druiven. Een van de merklijnen is Amphorum Organic, waarvan de rode wijnen veruit de beste zijn. De ferme Merlot 2016 smaakt vrij vief, met schakeringen van bessen, zwarte vruchten en wat laurier. Adviesprijs van €4,75. Verkooppunten via www.intensewines.nl.
. In 1990 opende de in Rioja gevestigde Grupo Faustino de poorten van een prachtig keldercomplex, Bodegas Campillo. Het trekt veel bezoekers, ook vanwege zijn mooie wijnen, zoals de met een traditioneel flesnetje gepresenteerde, traditioneel gestijlde 
Campillo Gran Reserva 2008. Een wijn die twee jaar op fust ging, en daarna enkele jaren flesrijping kreeg. Ondanks deze behandelingen en zijn leeftijd smaakt deze Rioja nog volstrekt vitaal, met dus ook frisheid en bessig fruit. Wat niet wegneemt dat rijpe, zachte elementen wel degelijk aanwezig zijn, terwijl zijn structuur stevig is. Zacht kruidige houttonen en vanille ontbreken evenmin. Bij hazenpeper en dat soort gerechten zal het genieten zijn van deze wijn. Fles €26,50 bij www.heerenvanheusden.nl.
. Vol enthousiasme is de uit Vlaanderen afkomstige Yves Laurijssens een nieuw bestaan begonnen, als wijnbouwer in het achterland van Valencia. Van zijn Gloria de Moya Monastrell 2015 gaat het aroma in de richting van zwarte vruchten, hoewel ook bessen waarneembaar zijn, met wat donkere tonen en vriendelijk kruidige houtaroma’s. Heerlijk bij hazenrug enzo. Adviesprijs €10,95; waar te koop vind je via www.kwastwijnkopers.nl.
. De Kaapse Saluez le Saboteur 2015 werd ontworpen uit een kwartet van Mediterrane en Bordeaux druiven. Deze Cape South Coast is een mooie metgezel voor een wildschotel, dit dankzij zijn zonnekracht en de zachte, milde (chocolade, karamel)
roostertonen. Prijs €19,95 bij www.winematters.nl.
. Een groepje ‘vliegende wijnmakers’ uit Australië kwam vijftien jaar geleden op het idee om ook in eigen land zelf te gaan produceren. De wijnen van hun Redheads Studio dragen anders-dan-andere namen en etiketten, zoals “Yard Dog”. De benodigde (Bordeaux) druiven voor de rode 2016 werden met zorg in diverse regio’s geselecteerd. Samen geven een bijna zwoel geurende en smakende wijn met nuances van zondoorstoofd zwart fruit (vijgen, pruimen, dat soort), laurier en een hint van toastig hout. Een traktatie bij hazenpeper en dat soort zaken. Richtprijs €9,50, verkoopinfo via www.poot.nl.
. Uit, jazeker, Roemenië arriveerde de Nachbil Feteasca Neagra 2015, een vrij volle, wat rijpheid biedende wijn waarin sappig fruit in de vorm van veenbessen en kersen geenszins ontbreekt, in gezelschap van een blaadje laurier en een hintje hout. Bij een jachtschotel zal deze mondvullende, uit Beltiug (Noordwest-Transsylvanië) afkomstige wijn zeker niet misstaan. Fles €16,80, zie www.heisterkamp.com.
Hert – Massa’s mogelijkheden, mits de wijn rood is en kwaliteit heeft, diepgang dus, en donkere tonen ook fruitige in zijn aroma.
. Fleur de Courteillac 2015 is een opmerkelijke wijn. Enerzijds omdat importeur Léon Colaris ‘m koos tot jubileumwijn voor het 95-jarig bestaan, anderzijds omdat hij de 
signatuur draagt van Stéphane Derenoncourt, een van de beste consulenten binnen Bordeaux en ver daarbuiten. Van een meerderheid merlot stelde deze meesterwijnmaker een elegant-ferme, superieure Bordeaux Supérieur samen die heel sappig smaakt, met donkere, laurierachtige schakeringen, een vriendelijke kruidigheid, milde zwarte vruchten en een zacht fris besfruit. De Fleur bloeit in het glas, en gaat véél genoegen geven bij hert en ree. Fles €9,50, zie www.colaris.nl.
. Van Château Le Grand Verdus, dat behoort aan Antoine Le Grix de la Sall
e en diens zoon Thomas (foto), komt een hele lekkere rode wijn, de Réserve 2015 waarin de merlotdruif domineert en het aroma schakeringen bevat van drop, laurier en dergelijke, tegen een achtergrond van fris fruit (bessen vooral) en beheerst wat kruidig hout. Het Britse blad Decanter beloonde deze elegante, evenwichtige Bordeaux Supérieur met 92 punten. Meestal kost de Réserve rond de €10,95. Verkoopinfo via www.dgswijn.nl.
. Van een voormalige perzikgaard en genoemd naar een perziksoort, ziehier de Fleurs de Mai Syrah 2016. Zijn herkomstbenaming is een vrij eenvoudige, Collines Rhodaniennes, maar zijn opvoeding – door Christine Vernay – is als die van een grote wijn, namelijk acht maanden op vat. Bovendien werden de druiven organisch gecultiveerd. De niet te zware noch te lichte wijn (12,5 procent alcohol) trakteert op een stijlvolle mix van fruit (bessen, richting cassis, en zwarte vruchten), beheerste roostertonen en dropachtige, donkere elementen, terwijl een zachte frisheid hem goed verteerbaar maakt. Richtprijs €22,50, verkooppunten via www.wellofwine.nl.
. Twee decennia geleden startte de befaamde Angelo Gaja uit Piemonte een project in het Toscaanse kustgebied. Waar hij alleen Bordeaux druiven plantte. In de daarvan vervaardigde Gaja Ca’ Marcanda Magari 2015 speelt cabernet franc (voor het eerst) een hoofdrol, met 60 procent. Vandaar het frisse, besachtige fruit dat gezelschap heeft van wat kruidigheid, beheerste roostertonen (dankzij een jaar op vat) en een blaadje laurier in de soepele, ferme smaak. De richtprijs voor deze bijzondere Bolgheri bedraagt €52,50, adressen via www.kwastwijnkopers.nl.
. Bij hert is de Hito Tempranillo 2014 perfect op zijn plaats. Dit gezien zijn zonnekracht, vlezige structuur, bessige en donkere tonen, en mild kruidige houtaspecten. Het is ook een hoogwaardige wijn, een wijn met diepgang, dus geschikt voor mooie gerechten. De diepdonkere hit komt uit Ribera del Duero en kost gewoonlijk €13,95 per fles, verkoopadressen via www.intensewines.com.
. Ramón Roqueta drijft een Catalaans wijngoed in het zuidelijke Terra Alta. Een ster in het kleine gamma is de uit blauwe grenache en syrah gecomponeerde Lafou El Sender 2015. Het is een riante creatie, een wijn bovendien met diepgang. Bessen, bramen, kersen, een dropje en snufjes kruiden maken hem samen met wat frisheid tot een meesterlijke maaltijdwijn die ondanks zijn 14 procent alcohol niet heftig noch vermoeiend overkomt. Richtprijs €14,95. Verkooppunten via www.kwastwijnkopers.nl.
. Op de zuidwestoever vn het grote steppenmeer Neusiedlersee en van ecodruiven werd de attractieve Triebaumer Blaufränkisch 2015 geboren. Een donkerrode, gespierde, sappige Burgenland met in geur en smaak zowel fruit, waaronder dat van blauwe bessen, als donkerte, zoals laurier. Merlotachtig, maar dan pittiger. Voor €15,30 kun je ‘m bestellen bij www.wijnkoperijdelange.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Mag ik, in alle bescheidenheid, mijn nieuwste boek Gejaagd door de wijn aanbevelen als cadeau voor wijnliefhebbers? (Jezelf incluis natuurlijk.) De mensen aan wie ik het geschonken heb, of die het geschonken kregen, reageerden buitengewoon positief, en hetzelfde geldt voor diverse recensenten. Het boek, een rijk geïllustreerde paperback, bestaat uit 75 hoofdstukken waarin ik glimlachend terugblik op memorabele proeverijen, boeiende ontmoetingen (met heel wat wijngroten der aarde), smakelijke maaltijden, bijzondere gebeurtenissen en unieke evenementen die ik in eigen land en elders heb mogen beleven.
Hier zijn enkele citaten van lezers.
‘Het boek is één aaneenschakeling van leuke momenten en smakelijke diners.’ (Charlotte van Zummeren op winebusiness.nl)
‘Ik heb ervan genoten!’ (Ans van der Velden-Elsendoorn op Facebook)
‘Met de feestdagen voor de deur is het een vermakelijk boek om zelf door te lezen of om cadeau te doen.’ (Rob Isaacs in De Groene Venen)
‘Het boekje is volgens HD met een glimlach geschreven en zo heb ik het lezen daarvan ook ervaren.’ (Jan Rook op Wijnplein.nl)
‘A must have.’ (Hans Melissen op Facebook)
*** Gejaagd door de wijn werd uitgegeven door Aerial, telt ruim 160 pagina’s en kost €14,95 in boekhandels en webshops.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Kalkoen, gevulde – De glazen mogen gevuld zijn met een rijke Viognier, Chardonnay of Pinot Noir, zie ook Tamme eend en Fazant.
. In de zonnige, warme Languedoc weet Laurent Miquel verrassend vitale witte wijnen te vervaardigen. Wijnen bovendien van voorbeeldige kwaliteit. De van alleen viognier gemaakte, expressieve Laurent Miquel l’Artisan Viognier ‘Solas’ 2016 verdient bij kalkoen een aanbeveling, gezien zijn smakelijke karakter en sappige, subtiel gekruide fruit. Fles €9,95, ga naar www.wijnkring.nl.
. Zuidwestelijk van Carcassonne hebben Tim Ford en Anthony
Ford een indrukwekkend wijncomplex gecreëerd, Gayda gedoopt. Een specialiteit is de variëteit viognier, waarvan de wijnen prijzen hebben gewonnen. De Gayda Viognier 2016 demonstreert hoe heerlijk dit wijntype kan zijn, dankzij sappig wit, geel en citrusfruit (waaronder abrikoos en perzik) en een zeer sappige, stevige smaak die met in zijn kern frisse zuren. Deze Pays d’Oc kost €7,75 bij www.colaris.nl.
. Een plezierige representant uit hetzelfde Pays d’Oc is de Viognier le jardin 2016 van Maison le bosquet (een van de merken waaronder Robert Vic wijnen aanbiedt). De toonzetting van deze vrij volle wijn is mild, goed koelen dus, terwijl zijn aroma een prettige melange vormt van noten en zacht wit/citrusfruit. Elementen die ‘m lekker doen smaken bij o.m. gevulde kalkoen. Fles €9,95 bij www.astridentherese.nl.
. Alvi van der Merwe is de grootste Viognier producent van heel Zuid-Afrika. Zijn Alvi’s Drift Viognier 2016 is een redelijk volle, doch niet zware wijn die frisheid kostelijk koppelt aan mild citrusfruit, heel smakelijk – en niet duur. Namelijk €6,99 bij www.mitra.nl en zelfstandige wijnspeciaalzaken (adressen via www.monnik-dranken.nl).
. Dat de La Garrigue Grande Réserve 2016 met eikenhout in aanraking is geweest, valt duidelijk te proeven. Want vanille, karamel en andere milde roosteraroma’s zijn prominent present in de zacht frisse, stevige, ook aanzienlijk wat mild wit en geel fruit bezittende smaak. Fruit dat te danken is aan het gebruikte druivenras, chardonnay. Nog het meest doet deze op zware fles gebottelde Limoux denken aan een Californische Chardonnay. Prijs €12,95 bij www.wijnaandekade.nl. Horecabedrijven kunnen terecht bij www.abbemawijn.nl.
. Uit de buurt van Eger, in het noordoosten van Hongarije, komt de van een 
enkele akker afkomstige St. Andrea Boldogságos 2016 die als ondertitel heeft Egri Cuvée Grand Superior. Wijnmaker György Lörincz jr (rechts) liet ‘m persoonlijk proeven. Waar deze bleke, ferme, dimensierijke wijn zoal naar smaakt, zijn diverse soorten fruit, variërend van mineralig fris tot mild, en van wit tot citrus. Inclusief wat kruidigheid en een hint van hout. Heerlijk gewoon, en klasse bij kalkoen. Fles €15,75 bij o.a. www.imperialwijnkoperij.nl.
. Een grote speler in Swartland is Riebeek Cellars, een coöperatie waarvan de leden zo’n 1200 hectare wijngrond bezitten. Mijn favoriete witte is de Riebeek Cellars Collection Viognier 2016, een tamelijk stevige, vrij volle, sappige, zacht frisse (dus goed te koelen) wijn met in zijn sappige smaak subtiel gekruid, mild citrusfruit. De wijn staat voor €4,99 op het schap bij www.coop.nl en www.vomar.nl.
. Op het grote Excelsior Estate in Zuid-Afrika worden niet alleen prijswinnende raspaarden gefokt, maar ook raswijnen gemaakt. De grond is kalkhoudend, en een druif die daar prettig op gedijt, is viognier. Vandaar dat de Excelsior Viognier 2017 zo plezierig fris smaakt, een tikje kruidig en vooral fruitig (diverse soorten citrus met hints van appel en peer), terwijl de solide 14,5 procent alcohol netjes in balans is met de andere elementen. Verkoopprijs meestal €6,95, meer info via www.boomsma-wijnen.eu.
. De Californische wijngigant Kendall-Jackson schreef geschiedenis met zijn Vintner’s Reserve Chardonnay die in 1982 werd gelanceerd. Het jaar daaro
p won deze wijn dubbel goud, en werd een commercieel megasucces, met een jaarlijkse verkoop van naar schatting twaalf miljoen flessen. Nieuwsgierig naar deze wijn? Je kunt de zacht fris smakende jaargang 2015 hier gewoon kopen, bij o.a. www.wijnkring.nl. Zijn vrij gulle smaak is bijna boterig met ook een toetsje karamel en andere roosteraroma’s (vanwege de vatvergisting, gevolgd door een zeven maanden durend vatverblijf) en zijn rijpe fruit van voornamelijk tropische en citrusvruchten is aangenaam zacht. Kostelijk bij op zijn Amerikaans gevulde kalkoen. Flesprijs €18,50.
. Een dit jaar verse verschijning op de schappen bij www.mitra.nl is Casa Amada. Het merk komt uit Chili en werd gecreëerd door een groot, gerenommeerd wijndomein in de Valle de Colchagu
a. Voor mij de meest aansprekende witte wijn? Da’s de aantrekkelijke, prima bij kalkoen passende Viognier Reserva 2016 die zachte zuren heeft en mild fruit. Hiervoor wordt €10,99 gerekend.
. Bij gevulde kalkoen dient ook de witte Numina Gran Corte 2014 zich aan. Dit is een witte topwijn van Salentein, de imposante wijnbezitting gesticht door Mijndert Pon in Argentinië’s hoog gelegen Valle de Uco. Een vatopvoeding verschafte deze mondvullende, nog volstrekt frisse wijn stevige roosteraroma’s die prettig tegenspel krijgen van sappig citrusfruit. Zijn compositie is enigszins ongebruikelijk, namelijk 70 procent chardonnay en de rest viognier – maar geslaagd, wat zeg ik, héérlijk is hij beslist. Vooral bij gevulde kalkoen Fles €25,50 bij www.wijnkring.nl.
Kwartel – Zie zowel hert als haas. Hierbij kan een heel palet aan rode wijnen heerlijk zijn.
Lamsbout, lamsschouder – Behalve rode Bordeaux en Chileense Cabernet Sauvignon (zie Biefstuk etcetera) komen regimenten andere soorten in aanmerking, waaronder hoogwaardige Chianti.
. Een grote naam in Toscana is Frescobaldi. De zo genoemde familie maakt al wijn sinds… 1300. De 29e generatie van Marchesi di Frescobaldi beschikt over 
een half dozijn domeinen die stuk voor stuk fraaie wijnen leveren. Een van de bekendste is een Chianti Rufina, de van hoofdzakelijk sangiovese vervaardigde Nipozzano Riserva waarvan de twee jaar op gust gerijpte 2013 zowel frisse als rijpe aspecten heeft, besfruit, een vleugje drop en een aimabele kruidigheid. Fles €18,99. Zie www.gall.nl.
. Zo’n 140 jaar geleden hield baron Bettino Ricasoli zich niet alleen bezig met politiek, maar ook met wijn. Op zijn kasteel van Brolio bedacht hij de formule voor een nieuwe, verfijndere versie van Chianti, de regionale wijn. Als belangrijkste druif werd de sangiovese
gebruikt. Zijn verre opvolger Francesco maakt tegenwoordig wijnen die tot de allerbeste van de streek behoren. De Barone Ricasoli Rocca Giucciarda 2014 bijvoorbeeld, een Chianti Classico Riserva. De vijftien maanden in grote fusten gerijpte wijn werd voor 90 procent uit sangiovese samengesteld, en heeft een rijpe, zachte smaak die ook aangenaam fris en sappig is, met mild kruidige houttonen en voorzichtig wat zwart fruit. Het is een echte eetwijn, bestemd voor o.a. lamsvlees. Richtprijs €20,90, adressen via www.vinites.com.
. Collega James Suckling gaf ‘m maar liefst 92 punten. Nieuwsgierig dus heb ik de No 10 Fonterutoli 2014 geopend, een Toscana op basis van voornamelijk merlot, aangevuld door sangiovese. Samen met milde roosteraroma’s, fris bessig fruit en donkere tonen danst deze wijn op de tong. En doet sterk verlangen naar lamsbout of lamskoteletten.
Een groot, beroemde, met prijzen overladen familiebedrijf, Mazzei, staat achter deze wijn. Prijs €13,99 bij www.gall.nl.
. Overtuigd biologisch, zo maakt Gérard Dupuy zijn wijnen in Puisseguin-Saint-Emilion. Zijn Château Beauséjour 2015 bevat een meerderheid merlot, aangevuld door cabernet franc en een beetje cabernet sauvignon. De op fust gelagerde wijn is vrij stevig van structuur en heeft een voornamelijk donker aroma (drop e.d.) plus licht rokerige roosteraroma’s en nog wat tannine. Deze Bordeaux komt het best tot zijn recht bij gerechten als lamsbout uit de oven. Fles €13,99 bij www.wijnbeurs.nl.
Lamskoteletten, lamsrack – Als Alejandro Fernández, een van Spanje’s meest gevierde wijnbouwers, vrienden ontvangt, in Ribera del Duero, is dat vaak met gegrilde lamskoteletten en uiteraard zin eigen wijn. Want rode wijnen van tempranillo, eigenlijk de regionale Ribera variant tinta del país, smaken nu eenmaal perfect bij lamskoteletten. Het zijn echter niet de enige, zie onderstaande suggesties.
. De Tinto Pesquera 2014 van Alejandro Fernández zelf is een voortreffelijke lamsbegeleider, wijn, krachtig en complex tegelijk. Met nuances van o.m. zwarte bramen, rijpe bessen, rokerig hout, kruiden, vanille en zachte tannines – geweldig. Fles €23,95 bij www.degoudenton.nl.
. Uit Ribeira Sacra stamt de van mencía gemaakte Demo 2015. Een niet te heftige, maar wel geconcentreerde Galicische wijn, met wat frisheid en bessig fruit. Groots bij o.a. gegrilde of gebakken lamskoteletten. Fles €13,75. Particulieren vinden ’m bij www.wijnaandekade.nl, restaurateurs bij www.abbemawines.nl.
. H
et wijngoed Villa Trasqua wordt wel ‘de paraplu van Chianti Classico’ genoemd. Want wanneer het in en achter de omringende heuvels regent of zelfs onweert, blijft het daar dikwijls droog. En de wijnen, die hebben kwaliteit. Getuige o.a. de Chianti Classico
2013. Deze stevige, door sangiovese (80 procent) gedomineerde eetwijn hangt flink na in de mond met allerlei houttonen, en biedt daarnaast zowel rijpheid als frisheid (met dank aan de sangiovese) plus voorzichtig wat sappig besfruit. Verkoop via www.wijnkring.nl, prijs €14,95.
. In de Toscaanse, bij Panzano gelegen buurtschap San Leolino kocht modeontwerper
Robert Cavalli een prachtig landgoed. De bezitting heet Tenuta Degli Dei. Een klassieker uit de kleine wijncollectie is een van alleen sangiovese vervaardigde, fraaie Chianti Classico uit 2015 met de naam Forcole. Fris zoals zijn druif dicteert, sappig bovendien, een tikje bessig en zacht kruidig. Fles €23,99. Zie de webshop van www.jacobus-toet.nl.
. In zijn soort eveneens aantrekkelijk is de Chianti van het Frescobaldi landgoed
Castiglioni, een soepele, uitgesproken sappige, plezierig fruitige 2015 die geen houtlagering onderging en €11,99 kost. Zie www.gall.nl.
. Een waarom eigenlijk geen rosé? De Inurrieta Mediodía Rosado 2016 bijvoorbeeld, een pure garnachawijn uit Navarra. Een wijn ook die drie keer internationaal werd bekroond. Hoe terecht die distincties zijn, bleek bij het proeven van de rozekleurige wijn. Want die is heerlijk aromatisch en goed gevuld, sappig en fris bovendien, met mild rood zuurtjesfruit, discreet gekruid. Wij hebben ervan genóten bij gebakken lamskoteletten. Fles €6,95 bij www.colaris.nl.
Mosselen, gekookte – Magistraal bij mosselen smaakt eigenlijk altijd een Muscadet Sèvre et Maine sur lie. Geen wonder, want bij zeefruit is de rond Nantes geboren wijn al héél lang een klassieker. Dit ongetwijfeld mede vanwege zijn frisse karakter, je ervaart dit haast als een bijna zilt zeewindje, en zijn bescheiden alcoholgehalte, terwijl in de betere soorten wat frisse citrus aanwezig pleegt te zijn. Identiek gestijlde, dus frisse, lichte, zuivere witte wijnen worden achter ook elders gemaakt, lees maar.
. Hoe mooi Muscadet en verse mosselen met elkaar samengaan, heb ik jaren geleden ter plekke ervaren bij Louis Métaireau, die destijds de fris houdende botteling sur lie een 
nieuw elan heeft gegeven. De naar hem genoemde wijnen smaken nog altijd uitstekend bij dit zeefruit, getuige o.a. de Carte Noire 2015, een frisse, elegante Muscadet Sèvre et Maine Sur Lie die ook wat sappig wit fruit een hintje specerijen bezit. Fles €9,95 bij www.heerenvanheusden.nl.
. Grote vrienden met mosselen is voorts de eerder genoemde puklavec & friends delicious 2016 die als een soort ondertitel heeft crisp & juicy. Nadat de schroefdop is los gedraaid, verschijnt een bleke, frisse en zowel mild als fris fruitige wijn, een wijn bovendien met een bescheiden alcoholgehalte (11,5 procent). 
Bij o.m. verse gekookte mosselen smaakt deze uit furmint, riesling, chardonnay en welschriesling samengestelde delicious gewoon… delicieus. Zijn herkomst? Groene heuvelhellingen in Slovenië. Zijn prijs? Een bescheiden €3,99 per fles. Zie www.jumbo.com.
. Zo fris en zuiver zijn als een Zeeuwse zeebries is de Schouwen-D®uivenland Blanc 2016, een blend van pinot blanc en pinot gris. De wijn smaakt licht en opwekkend, met in zijn aroma vooral fris citrusfruit, denk aan grapefruit, plus een vleugje groene appel. Groots bij mosselen en ander zeefruit. Fles €12,95, zie www.dekleineschorre.nl.
. Het was anno 1989 dat in Tsjechië de familie Volarík stapsgewijs wijngaarden
terug
kreeg die door het communistische regime eerder waren ontnomen. Uiteindelijk, tien jaar geleden, werd het voor Vinarství Volarík mogelijk om weer zelf te gaan produceren. Een verkwikkende kennismaking vormt de Rizlink Vlassky 2016 uit de regio Mikulov. Behalve zuivere zuren offreert deze elegante Welschriesling een aroma met zowel florale als fruitige aspecten. Adviesprijs €12,95, verkoopinfo via www.coenecoop.com.
. De variëteit sauvignon blanc is, samen met chardonnay present in een andere zeer geslaagde mosselwijn, de Côté 2016 van Domaine du Tariquet. De aanwezigheid van sauvignon blanc verklaart de frisse grassigheid in deze Côtes de Gascogne die bovendien flink wat fruit heeft (grapefruit, groene appel) en weinig alcohol, 11,5 procent. Richtprijs €10,99, verkoopadressen via www.lfe.nl.
Ree – Dezelfde wijnen als bij hert.
Rollade – Ervan uitgaand dat een rollade van rund of varken altijd gekruid is, heeft een vrij stevige, enigszins kruidige rode wijn de voorkeur. Met name Pinotage uit Zuid-Afrika. Bovendien komt Chileense Carmenère in aanmerking, zie bij Duif.
. Er is véél zorg besteed aan de Bellingham ‘Homestead’ Pinotage 2015. Denk aan de niet-geïrrigeerde, oude druivenstokken waarvan deze donkerrode wijn afkomstig is,
aan de hoge ligging van de desbetreffende, bij Stellenbosch gesitueerde wijngaard, aan de zorgvuldige vergisting en aan de heel precieze keuze van rijpingsvaten. Deze en andere details hebben een prima Pinotage gegeven, gespierd, verleidelijk fruitig (bessen, pruimen
) en een tikje toastig. Deze rolladewijn in optima forma is voor €11,95 te koop bij www.perfectewijn.nl. Meer adressen kun je opvragen bij importeur www.lfe.nl.
. Eveneens aanbevolen, ook qua prijs, is de Pinotage 2016 van de Riebeek Cellars Collection. Deze €4,99 kostende Swartland wijn kan worden beschreven als zacht kruidig, stevig, vooral bessig (met in de verte een hint van banaan) en bovendien sappig. Hij staat op het schap bij www.coop.nl en www.vomar.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Via Monsieur Louis – op pad met een wijnkoper neemt importeur Louis Kat ons mee naar tientallen vaak zeer gereputeerde, voornamelijk Franse wijnproducenten die hij bezocht op zijn vele inkoopreizen. In o.a. proefverslagen maakte Louis, destijds mededirecteur van de Haarlems wijnkoperij Okhuysen, keer op keer gedetailleerde aantekenin
gen. Bijvoorbeeld over zijn eerste bezoek aan Aimé Guibert van het later wereldberoemde Zuid-Franse domein Mas de Daumas Gassac, waarvan Okhuysen de eerste buitenlandse afnemer werd. Allerlei Bourgogne-boeren verschijnen eveneens in beeld, waaronder de legendarische Pierre Ramonet en het jonge talent Jean-Marie Guffens waarvan de auteur een dozijn uitspraken noteerde, zoals ‘Ik misluk liever op mijn manier dan dat ik slaag op die van een ander’. In het vlot en vrolijk geschreven boek komt ook Bordeaux komt uitgebreid aan bod, net als Alsace, het Rhône-dal, de Loire-streek en andere Franse regio’s, met aan het eind het verslag van een ontdekkingsreis door Spanje. Behalve notities maakte Louis Kat ook kiekjes, waarvan er heel wat werden in de 240 pagina’s tellende paperback werden gepubliceerd.
Monsieur Louis is in eigen beheer uitgegeven, kost €19,95 en is bestelbaar op www.okhuysen.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Tarbot, tong, zalm gebakken of gegrild – Voor de hand ligt een Chardonnay van niveau, Bourgondisch of anderszins. Verrassender wordt de combinatie met Savennières, een betrekkelijk schaarse Loire-wijn. Of met een vatvergiste Verdejo, dan wel met een Italiaanse Arneis.
. Ruim veertig jaar geleden schreef ik in De grote wijnen van Bourgogne over Louis Latour: ‘In witte wijnen is het familiebedrijf zo mogelijk nog betere dan in rode.’ 
Het statement zou nog steeds waar kunnen zijn, gezien een blanke Bourgogne als de witte Beaune Grèves Premier Cru 2015. Die traditioneel vergist en gelagerd werd, een maand of negen, in eiken vaten uit de eigen kuiperij, en die de ontzurende appel-melkzure gisting geheel onderging. Deze ferme, klassiek gestijlde wijn voegt in zijn sappige smaak enige rijpheid samen met zacht frisse zuren, het houtcontact verschafte een kruidige notigheid, en het discrete fruit neigt naar citrus. Deze klassieker kost €25 bij www.heerenvanheusden.nl.
. Als een Bourgondisch boegbeeld van betrouwbaarheid, zo kan het wijnhuis Louis Jadot worden beschouwd. De witte Couvent des Jacobins 2015 is dus ook een hele goede, degelijke blanke Bourgogne. Vervaardigd van alleen chardonnay, sappig, correct fris en 
zowel notig als zacht fruitig. De notigheid is mede te danken aan de ongeveer acht maanden die een deel van de wijn van eiken vaten doorbracht. Ad viesprijs €18,50, zie www.kwastwijnkopers.nl.
. De witte Rully 2015 van Joseph Drouhin rustte een maand of zeven op fust en heeft inderdaad een fraaie, geenszins overheersende, notige, milde houttoets die het sappige, citrusachtige fruit wat extra dimensie verstrekt. Vermeldenswaardig is bovendien dat de chardonnaydruiven biodynamisch werden geteeld. Deze betere Bourgogne – we smulden ervan bij gebakken zalm – kost €19,95 bij www.gall.nl.
. Het duurzaam werkende wijngoed Aaldering, dat in Stellenbo
sch gesticht werd door de
Nederlandse ondernemer Fons Aaldering en diens vrouw Marianne, heeft dit jaar de Chardonnay 2016 gelanceerd. ’t Is bijna ongelooflijk hoeveel maatwerk bij de wijnbereiding werd verricht. Door o.a. verschillende soorten most, twee gisten en fermentatiemethoden te gebruiken. Het was een extreem droog jaar, maar desondanks is een sappige, adequate zuren bezittende, krachtige en harmonische Chardonnay ontstaan die trakteert op notige roostertonen en facetten van zowel milde citrus (zoals perzik) als witte vruchten (sappige peer). Deze klassewijn kost doorgaans €16,95. Verkoopadressen via www.fourcroy.nl.
. Julien Schaal Chardonnay 2016 – Zacht fris, zacht fruitig en zacht notig, een klassiek bereide, sappige, hoogwaardige wijn uit het koele, mistige kustgebied Elgin in Zuid-Afrika. Fles €14,95. Zie www.winematters.nl.
. De Alvi’s Drift Chardonnay Reserve 2015 wordt gerekend bij de toptien van Zuid-Afrika. Naast de kenmerkende frisheid proeven we milde, rijpe citrustonen, notigheid en beheerst wat kruidig, toastig hout. Voor €12,95 wordt deze wijn aangeboden door o.a. www.dranken.nl. Meer adressen via www.monnik-dranken.nl.
. Bij in de boter gebakken vis met een milde saus zullen we ‘m graag proberen, de Montes Alpha Chardonnay 2015. Milde roostertonen en notigheid geven het milde citrusfruit van deze door Aurelio Montes (links) vervaardigde Chileense wijn een prettige lift, en voor het overige smaakt hij vlezig en sappig. Richtprijs €13,95, verkooppunten via www.dgswijn.nl.
. Partjes abrikoos, peer en ander mild fruit worden geboden door een vriendelijk frisse, tevens wat vanille en andere milde houttonen bevattende, stevige witte wijn uit tangoland, de Salentein Barrel Selection Chardonnay 2016. Het eminente domein Salentein oogstte de druiven voor deze Bourgogneachtige wijn in de Valle de Uco, op gronden tot wel 1500 meter hoogte. Reguliere flesprijs €14,95, zie o.m. www.wijnkring.nl.
. Een vaste waarde binnen het kleine doch roemruchte Loire-gebiedje 
Savennières is Château d’Epiré (foto). Waarvan de Sec 2016 à €16,95, een pure Chenin Blanc, opvalt door zijn frisheid, zijn beschaving en zijn zachte, discreet kruidige witte fruit. Terwijl de drie euro meer kostende Cuvée Spéciale 2015 zeker zo opwekkend is en nog wat smakelijker. Bij gebakken tong en tarbot is het een voorrecht deze wijnen te drinken. Zie www.okhuysen.nl.
. ‘Scheppers van geluk’, zo noemen Christian en Sylvie Plessis (zij is de keldermeesteres) zich het liefst. Hun Clos Brochard van Moulin de Chauvigné is hun beste wijn. Deze Chenin Blanc uit 2016 heeft een karaktervolle, notige, licht roosterachtige smaak die frisheid heeft, alsmede fruit van witte en citrusvruchten. Zijn makers bevelen ‘m aan bij snoek met een beurre blanc, maar ook bij tarbot, tong en zalm zal hij ongetwijfeld geluk brengen. Fles €21,20 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
. Rond het heuveldorp Nieve, in Piemonte, cultiveert de familie Rivetti regionale druivenrassen. Een daarvan is de witte arneis. De Langhe Arneis daarvan heet Dante Rivetti Briccodoro 2016. ’t Is een wijn met een geheel eigen persoonlijkheid. Hij smaakt naar o.a. noten met een hint van specerijen en naar mild citrusfruit, terwijl hij keurig fris is en eveneens een beetje floraal. Voor €11,95 te koop bij www.wijnaandekade.nl; horecabedrijven kunnen terecht bij www.abbemawijn.nl.
. Voor zover de Spaanse wijnstreek Almansa bekendheid geniet, is dat met zijn rode wijnen. Toch levert deze oostelijk van de Hoogvlakte gesitueerde regio ook heel goede witte. Men vertroetelde de Piqueras Wild Fermented Verdejo 2016 door én de druiven organisch te telen én alleen natuurlijke gisten te gebruiken én hem en een beetje houtcontact te geven. Vandaar dat deze tikje grassige, tikje groen kruidige, tikje florale wijn in zijn sappig smaak ook beheerste roostertonen heeft, naast discreet wat fruit. Deze verrassende Verdejo kost €7,95 bij www.josbeeres.nl en andere leden van www.lesgenereux.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Behalve wijn krijg ik soms andere producten te proeven, zelfs in eigen dorp. Zo stelde plaatsgenoot Xander de Vries heerlijke soorten honing voor die hij en zijn vrouw Minou (werkt in de horeca) hebben ontdekt – in Bulgarije. Om precies te zijn in het prachtige, grote natuurpark Strandja. Dit ligt zuidoostelijk en is bekend
, zoniet beroemd, om zijn grote diversiteit van flora en fauna. Samen met daar wonende imkers hebben Xander en Minou een handvol honingen geselecteerd die nu in Nederland kunnen worden gekocht. Stuk voor stuk zijn ze rijk van smaak en gewoon puur natuur. Ze dragen de merknaam Heart of Strandja. De opmerkelijkste? Voor mij is dat die van koriander, vanwege zijn karaktervolle, licht kruidige smaak. Maar ik heb net zo genoten van de bijna weelderig zoete, zeer intense honing van wilde bloemen. Terwijl die van lindebloesem iets van peer in zijn aroma heeft, en dus prachtig zou kunnen worden verwerkt in een nagerecht daarmee. Het donkerst, en volgens Xander ook het gezondst, is de woud honing die in zijn geconcentreerde smaak aspecten heeft van o.a. karamel. Meer info, ook over proef- en cadeaupakketjes, vind je op www.heartofstrandja.nl die desgewenst verbindt met de webshop van www.honingonline.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Wild zwijn, springbok, kangoeroe, struisvogel – Hierbij kunnen alle remmen los wat betreft kracht en kruidigheid. Ik begin graag met Zuid-Franse soorten, en spring dan als een bok naar andere regio’s en landen.
. De donkerrode Mon Coeur 2015 proeven doet verlangen naar een winters wildgerecht. Want het is een solide, volle, ook wat beklijvende wijn die fraai schakeringen heeft van kersen en andere rijpe zwarte vruchten, van bessen en van specerijen, zoals laurier, terwijl ook kruidig hout niet ontbreekt. Als druiven dienden zowel grenache als syrah, en er vond vat- en foederopvoeding plaats. Op het etiket staat als herkomstbenaming Côtes-du-Rhône, maar de wijn overstijgt dit niveau overtuigend. Fles €14,50 bij www.okhuysen.nl.
. Vroeger heette de streek Coteaux du Tricastin, maar tegenwoordig prijkt op de wijnetiketten het moeilijker te onthouden Grignan-les-Adhémar. Een bezitting die daar sinds ongeveer 1865 wijn maakt, is Château Bizard. De rode wijnen daarvan smaken krachtig en kruidig. Le Fornas 2015 bijvoorbeeld, die ook een zekere frisheid offreert en donker fruit. ‘Wildwijn’ schreef ik als conclusie. In de mooie Rotterdamse wijnwinkel www.wijnaandekade.nl kost een fles €10,75 en bij www.abbemawijn.nl betalen horeca-ondernemers €8,75 excl. btw.
. In hetzelfde Rhône-dal verwierf de familie Perrin faam als eigenaresse van Château de Beaucastel (Châteauneuf-du-Pape), maar is inmiddels actief in het gehele vallei. 
En stelt zelfs daar de grootste producent van biowijnen te zijn. Van verschillende wijngaarden, in zowel het zuiden als noorden, kwamen de druiven voor de ferme Famille Perrin Réserve 2015, een rode Côtes du Rhône op basis van grenache, syrah en mouvèdre. Donkere, lederachtige aroma’s geven, met wat bes- en zwart fruit, de wijn zijn smaak, en mede dankzij een kort verblijf in foeders kreeg hij bovendien een zachte kruidigheid. Fles €11,50, magnum €23,50 bij www.sauterwijnen.nl.
. Je zou Brunello di Montalcino uit het zuiden van Toscane een waarachtige wildwijn kunnen noemen. Een wijn die eerder kruidig is dan fruitig, met ook veel kracht, donkere tonen, aroma’s van oud hout en vaak na jaren nog een zekere frisheid plus sap. Geheel binnen dit profiel past de Tenuta La Fuga 2011 die www.heerenvanheusden.nl voor €42,50 in de prijslijst heeft staan.
. Op ongeveer 400 kilometer benoorden Santiago is het Chileense wijngebied Valle de Limarí (links) tot grote bloei gekomen. Uit deze regio komt de 20 Barrels Syrah 2016, een rode topwijn van het zeer duurzaam werkende bedrijf Cono Sur. De op zware fles gepresenteerde wijn smaakt tegelijk sappig en gespierd, met in zijn aroma beheerste roostertonen en rijp zwart fruit dat even geweekt lijkt in (katjes)dropwater. ’t Is feest om hem te drinken bij wild. Fles €22,99 bij www.ah.nl.
. Zuidelijk in Zuid-Afrika werd hij geboren, in de Upper Hemel en Aarde Valley, de bij wild met een zoete saus te schenken Newton Johnson Full Stop Rock 2015. Het zwarte fruit van deze gespierde melange lijkt even gedoopt te zijn in karamel. Fles €15,95. Zie www.winematters.nl.
. Het eerste bedrijf om in het dal van de Douro onversterkte wijnen uit te brengen,
was Casa Ferreirinha. Dit soort droge tafelwijnen vormen nog steeds de specialiteit. Een voorbeeldig voorbeeld is de Callabriga 2015, een vatgerijpte blend van regionale rassen. Zowel de kleur als de smaak zijn fraai geconcentreerd, en behalve mild zwart en besfruit (proefden we ook wat cassis?) zijn donkere, deels dierlijke tonen present, alsmede wat kruidig hout. Fles €22,95. Zie www.degoudenton.nl.
. Helemaal uit de Barossa Valley in Australië reisde de Teusner The
Independe
nt Shiraz Mataro 2016, een diepdonkere, van dik, sappig zwart fruit druipende wijn met zowel zonnekracht als frisheid, een dropje en als omlijsting beheerste roostertonen. Deze wondermooie wildwijn heeft een adviesprijs €16,95, distributie via www.newworldwineries.com.
. Wie de Titus Zinfandel 2014 schenkt, kan zelfs op een koude dag de verwarming uitzetten. Want dit is een gloedvolle rode wijn met een heftige 15 procent natuurlijke alcohol. Ook de fles is heftig, namelijk loodzwaar. En zo is de prijs €36,36 (incl. Nederlandse accijns). Deze kanttekeningen terzijde is het wel een letterlijk indrukwekkende creatie. Vol en vet, je zou ‘m haast serveren met mes en vork, en voorzien van het allerrijpste besachtige fruit, samen met aspecten van laurier en milde roosteraroma’s. Kortom, ‘t is een Napa Valley om wild van te worden. Zie www.adbibendum.net.
NAGERECHT
Kaas – Drink de wijn van het hoofdgerecht door. Maar kies er wel de juiste kaas of kazen bij. De beste kazen bij witte wijnen, vooral Chardonnay en Viognier, zijn romige (Brie, Camembert, Kernhem, e.d.) en gatenkazen. Voor de meeste rode wijnen zijn harde kazen een veilige keus (Cantal, Cheddar, rijpe Manchego en extra belegen, oude of overjarige Goudse). De beste universele kaaswijn is waarschijnlijk Gewurztraminer, in het bijzonder die uit de Elzas.
. Een heel kenmerkende, dus krachtige, ietwat zoete en zwoel kruidige Gewurztraminer, met lycheesachtig fruit, is de Tradition 2015 van Antoine Moltès. 
Deze Alsace kost meestal meestal €13,50. Particulieren kunnen terecht bij o.a. www.wijnaandekade.nl, horecabedrijven bij www.abbemawijn.nl.
. Specifiek bij de altijd intense smakende blauwschimmelkazen past een net zo intense, hoogwaardige rode Porto. Dus geen goedkope soort, maar een met jaartal. Vrij recent gelanceerd is de Calém Vintage Port 2015 die momenteel op intense, zoniet verleidelijke wijze smaakt naar heel licht gekruide, zondoorstoofde bramen en pruimen. Het is ook een wijn die decennia kan rijpen. Adviesprijs €59,99, verkoop o.a. via www.jacobus-toet.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Aan het combineren van spijzen – inclusief allerlei soorten kaas – en wijnen is Welke wijn waarbij geheel gewijd. ’t Is alweer de elfde editie van deze gids. Met deze hardcover kun je makkelijk opzoeken welke de lekkerste wijnen zijn bij sushi, boerenkool met worst, hazenpeper, Brie, chocoladetaart en honderden andere gerechten. Als extraatjes geven sommeliers en chef-koks hun persoonlijke wijn-spijstips. De prijs voor deze 200 pagina’s tellende hardcover van Kosmos Z&K bedraagt €12,99.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Chocoladetaart, chocolademousse, Christmas pudding – Spaanse Pedr
o Ximénez, soms ook PX genoemd, is vooral bij chocodesserts fantastisch. Deze donkerbruine, weelderig zoete Sherry die gemaakt werd van zongedroogde druiven smaakt naar rozijnen, karamel, koffie, soms ook appelstroop en chocolade. Waar wij thuis zo’n PX gráág bij schenken, is de rijke chocoladebol van bakker Both, www.bakkerijboth.nl.
. Een voortreffelijke, weelderige variant is de Osborne Pedro Ximénez 1827 die ik voor €14,29 aantrof bij www.spanjewijn.nl. Geloof me, voor dat geld is dit koopje.
. De wat minder intense, doch ook geslaagde Barbadillo Pedro Ximénez kost per halfje €5,99 bij www.jumbo.com.
. In dezelfde flesmaat wordt de rijke, negen jaar gerijpte Gonzalez Byass Nectar gevoerd door www.gall.nl, à raison van €6.99.
. Bij Christmas pudding kan Cream Sherry heel lekker zijn. E
en in zijn soort uitstekende is de Lustau East India Solera Sherry die werd samengesteld uit droge Oloroso Sherry en zeer zoete, rijpe Pedro Ximénez – die duidelijk aanwezig is. Vandaar die elementen van koffie, karamel, cacao en rozijnen in de voor het overige beduidend rijpe, 20 procent alcohol bevattende smaak. Adviesprijs €13,99 per halve liter, ook bij www.gall.nl.
. De iets lichtere, eigenlijk spotgoedkope Barbadillo Cream Sherry verdient eveneens waardering. Deze bevat een melange van oude Oloroso Sherries met Pedro Ximénez, en smaakt niet overdreven zoet, maar heeft toch wel iets van rietsuikerstroop in zijn rijpe, ferme smaak. Hele fles slechts €4,99 bij www.ah.nl.
Andere zoete desserts – De wijn hierbij moet opgewassen zijn tegen de zoetheid van de nagerechten, dus zelf ook behoorlijk zoet zijn. Naar believen kun je dan kiezen voor stil of parelend, wit of juist (bruin)rood, vederlicht dan wel krachtig. Tussen véél varianten dus. Hier enkele ideeën.
. ’t Is net alsof je vloeibare bramen/kersenjam geniet bij het proeven van de Olivares Dulce Monastrell 2013. Wat een delicieuze dessertwijn, heerlijk ook over rood fruit en ijs van bosvruchten. En in zijn eentje is het eigenlijk een dessert op zich. Deze in Jumilla geboren, 16 procent alcohol bevattende wijn zit in een halve-literfles en kost €19,95 bij www.degoudenton.nl.
. De enige plek waar je de PMC Grüner Veltliner Trockenbeerenauslese 2015 buiten zijn geboorteland Oostenrijk kunt kopen, is Nederland. Want Regina Meij van www.imperialwijnkoperij.nl was zo enthousiast over deze dessertwijn dat ze de hele beschikbare voorraad kocht. Ik deel Regina’s enthousiasme, want de wijn is gewoon schitterend. Met een mooie intense smaak, toch slechts 8,5 procent alcohol, een rijke, honingachtige zoetheid, daarnaast prettige zuren, en bovendien verleidelijk fruitig dankzij nuances van o.a. abrikozen en meloen. Prijs per halfje €19,40.
. Als finalewijn die vooral schittert bij toetjes met fruit, en die niet te vermoeiend is vanwege zijn uiterst gering alcoholgehalte, meestal 5 à 6 procent, is Moscato d’Asti een trefzekere keuze. Die van Fontanafredda bijvoorbeeld, te koop bij www.ah.nl voor €7,99.
. Ook www.gall.nl voert en goede variant, de Alasia, voor €8,99.
. Andere klassiekers bij (en over!) zoete nagerechten zijn versterkte Muscats FAG uit Zuid-Frankrijk. Exemplarisch is La Fage, een intens druivige, rijk zoete, 15 procent alcohol bevattende Muscat de Rivesaltes. Per halve liter kost deze fraaie finishwijn €11,95 bij www.grandcruwijnen.nl. Meer adressen via www.boomsmawijnen.eu.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
De vissers en andere zeelieden van Fano, een havenstad in Marche (Italië), werden opgepept door espresso waaraan een speciaal drankje werd toegevoegd. Onze landgenoot Ramon Covalo dronk deze moretta ter plekke – en vond ‘m zo lekker dat hij besloot een eigen versie te gaan maken. Dat was drie jaar g
eleden. En ziedaar, Ramons creatie werd onlangs gelanceerd. Het is een likeur gedoopt Moretta Covalo, stijlvol verpakt. Welke ingrediënten gebruikt werden houdt Ramon liever geheim, behalve dan dat (net als in de Italiaanse variant) rum, brandy en een beetje anijs aanwezig zijn.
Heel nieuwsgierig ben ik gaan proeven en proberen. De smaak is stevig, gul en verwarmend zonder heftig te zijn (24 procent alcohol) en eigenlijk moeilijk te beschrijven. Proefde ik karamel en rietsuikersiroop? Iets dat vaag deed denken aan kaneel? Kruiden? Hint van anijs? En inderdaad, je kunt deze Nederlands-Italiaanse likeur heel goed toevoegen aan een glaasje (liefst) of kopje espresso, met een stukje citroenschil. Maar eveneens gebruiken om bijvoorbeeld chocokoekjes of stroopwafels in te dopen, of over tiramisu te sprenkelen. Ook met bijvoorbeeld Christmas pudding is vast wat te bedenken.
Momenteel zijn er twee winkels die de Moretta Covalo verkopen, beide in Amsterdam, voor 25 euro per fles. Dat zijn Gall & Gall, Buitenveldertselaan 176 en D’Amstelhoek, Amstelveenseweg 1156. Meer adressen zullen verschijnen op www.moretta-covalo.com. Waarop bovendien enkele recepten staan.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Op 8 december 2016 overleed op 75- jarige leeftijd de bekende restaurateur Joop Braakhekke. Hij was vooral bekend vanwege zijn restaurant Le Garage in Amsterdam en daarvoor De Kersentuin. In 1993 kwam hij op televisie met het zeer populaire kookprogramma Kookgek, dat vijf jaar lang zou worden uitgezonden. Tijdens de afleveringen kookte hij op heel ongedwongen wijze en proefde ook wijn. Aldus de toelichting van Bert Wentzel, bertwentzel@hetnet.nl die beide Kookgek etiketten koos uit zijn omvangrijke collectie.
*
*
*
*
Disclaimer. Alle afgebeelde foto’s op deze website zijn afkomstig van de auteur zelf of werden rechtenvrij c.q. met toestemming verkregen van wijnproducenten, wijnorganisaties, wijnhandelaren, promotiebureaus, streek- en landenorganisaties, toeristenbureaus en andere betrokkenen.