![]()
![]()
DE WEELDES VAN WEESP
Het tegenwoordig bij Amsterdam behorende Weesp bestaat sinds 1050, en is lange tijd smaakmakend geweest. Zo werd er alleen niet veel bier gebrouwen, maar gold het langs de Vecht gelegen vestingstadje ook als de jenever hoofdstad van ons land. Langs kades staan nog altijd 
voormalige brouwerijen die in de 15e en 16e eeuw zo’n half miljoen liter bier per jaar leverden, terwijl veel mensen ook thuis aan het brouwen waren. Oude stokerijen zijn eveneens
te zien. Bovendien werden er likeuren en limonades gemaakt – en in 1850 streek Coenraad Van Houten in het toen heel arme plaatsje neer om er, aanvankelijk langs een gracht, chocolade te gaan maken die wereldwijd zou worden geëxporteerd. Waarom Van Houten naar Weesp kwam? Vanwege een voor die tijd moderne stoommachine waarmee de productie van chocolade kon worden verbeterd en versneld. Het apparaat had behoord aan een lokale wasserij die failliet was gegaan. 
Van Houten werd niet alleen een belangrijke werkgever, maar de gelijknamige familie heeft ook veel goeds gedaan voor Weesp. In het hart van de stad, langs de Oudegracht (op nummert 69), werd bijvoorbeeld begin 20e eeuw en in opdracht van tweede gezusters de Van Houtenkerk gebouwd, bijnaam ‘het chocoladekerkje’ (links). En dan is er nog de Weesper mop, een al sinds de 18e eeuw gemaakt koekje van amandelspijs, 
amandelen en suiker. De lekkernij is o.m te koop bij bakkerij Cor Mühl (Nieuwstad 64). Smaakmakend waren en zijn eveneens de historische panden die gebouwd werden tijdens 
Weesps welvarende perioden, toen er ook veel nijverheid plaatsvond, waaronder het produceren van prachtig porselein, het eerste dat in Nederland werd gemaakt, en dat net zo’n grote faam genoot als dat uit Meissen. En tegenwoordig telt de stad alleen al 227 rijksmonumenten. Alle reden dus om het sinds 1355 stadsrechten dragende Weesp te gaan verkennen.
Na geparkeerd te hebben op het terrein bij de Hugo de Grootlaan, even buiten het oude centrum, is het slechts enkele minuten lopen (rechtsaf door de Breestraat) naar een perfect startpunt, het monumentale, uit 1776 stammende 
stadhuis. Waarin op de tweede verdieping de historie van Weesp rijk in 
beeld wordt gebracht. Alleen al de porselein kamer is schitterend. Leuk ook zijn de historische Van Houten items, waaronder een foto van Laurel en Hardy met in hun handen een kop Van Houten chocolade. Het stadhuis zelf werd van binnen rijk versierd met symbolenrijk stucwerk.
Voor het stadhuis loopt de brede Nieuwstraat langs allerlei historische panden, waaronder de Grote- of Laurenskerk. Met de bouw daarvan werd in 15e eeuw begonnen. De kerk is nog volop in gebruik; tijdens ons bezoek bijvoorbeeld vond er een druk bezochte trouwplechtigheid plaats. Behalve muur- en plafondschilderingen 
is er een imposant orgel te zien, het uit 1823 daterende Bätz orgel. Tegen een blanke muur werd een mooi mozaïek van een zwaan aangebracht.
En het in 1671 geplaatste carillon, hoog in de toren, klinkt elk kwartier. De huizenrij tegenover de kerk streelt het oog met veel historische gevels en de daarop aangebrachte gevelstenen. Een ervan toont het stadswapen van Amsterdam, want Weesp leverde veel drinkwater aan de hoofdstad, en was ook hofleverancier van de V.O.C. Echt landelijk is het lage rijksmonument op nummer 34 dat een voortuin heeft en stamt uit de 
18e eeuw. En op nummer 18 is het zowel prettig als smakelijk toeven in Bar Brasserie Haut waar croque monsieur en andere Franse gerechten worden geserveerd – en waar regelmatig schilderijen worden geëxposeerd. Schuin aan de 
overzijde van de Nieuwstraat, op de nummers 3-5, staat de synagoge die ooit zowel een garage als arbeidsbureau is geweest, maar die mede dankzij professor Arnold Heertjes gerestaureerd werd, en waarin nu een cultureel centrum is gevestigd. Naast de
synagoge loopt de smalle Hanensteeg. Dat er hanen in Weesp rondliepen is de te danken aan de lokale stadsboerderijen waarvan diverse zich bevonden in en rond de Middenstraat waar voornoemde steeg op uitkomt. Hier en daar zijn laag bij de 
grond nog (dicht gemetselde) hanenpoortjes te zien. Ook in de vrij smalle Middenstraat kun je gevelstenen ontdekken, zoals drie naast elkaar op de nummers 9-11, alsmede op nummer 18 tegen het Drosthagen huis waar arme mensen steun konden krijgen. De opvallendste gevel is die op 37, vlak bij de kerk, van het Weesper Automaten Kabinet. Waar zo’n driehonderd nostalgische speelautomaten staan opgespeld. Het is alleen op afspraak 
te bezoeken
(info@automatenkabinet.nl).
Met de rug naar de kerk de Middenstraat uit, en je arriveert vanzelf in de Slijkstraat waar het prettig slenteren is langs alle mogelijke winkels. Op nummer 14 is een beroemde ijssalon gevestigd, Nelis gedoopt. Aan het eind van de straat kom je oog in oog met het standbeeldje van de Weesper moppenbakker. Dit werd anno 1988 gemaakt in opdracht van plaatselijke bakkers om te vieren dat zij de grootste Weesper mop ooit hadden gebakken. Loop nu parallel met de Slijkstraat terug via de kade langs Smal Weesp, waar veel gevaren wordt, 
soms 
zelfs met een houten huisje (foto helemaal onder), en je krijgt uitzicht op de Laurentiuskerk waarvan de hoge spits zo’n beetje als het baken van Weesp wordt beschouwd (links). Het gebouw heeft geen religieuze functie meer, want er zijn zowel een bierbrouwerij als een jeneverstokerij in gevestigd, terwijl de toren een bijzondere hotelkamer kreeg, pal onder de klok. De kade vervolgend kom je langs o.a. een voormalige brouwerij, een mouterij, een oude limonadefabriek en een gebouw waard ijsblokken werden gemaakt, panden waarin nu restaurants, kantoren en appartementen gevestigd zijn. Met aan de overzijde een rij mooie huizen.
En daar is hij dan, voorbij een sluisbrug, de Vecht, die voor Weesp heel belangrijk is geweest. De bocht daarvan was 
zo 
gevaarlijk dat hij ‘de hel’ werd gedoopt. Volg nu de erlangs liggen Hoogstraat en geniet van zowel de groen begroeide oever, waar lange tijd kleine huisjes hebben gestaan, als van de statige panden ter rechterzijde. De eerstvolgende ophaalbrug, de zogeheten Lange Vechtbrug over, en je komt bij Fort Ossenmarkt, een ronde, stoere versterking die in de tweede helft van de 19e eeuw werd gebouwd, en deel heeft uitgemaakt van de Stelling van Amsterdam
. Opzij van de fortgracht staat een klein oorlogsmonument 
van een moeder met kind waarover Mies Bouhuys een tekstje plaatste. Het ronde bolwerk zelf is niet te bezichtigen, maar je kunt wel de ernaast gelegen, rijk begroeide theetuin, eigenlijk een modeltuin, binnenlopen, naast theehuis Noot. Drie tuinarchitecten hebben hem ontworpen, en het was ’s lands eerste theetuin. Terug over de lange ophaalbrug linksaf langs de Hoogstraat, en aan het eind daarvan rechts de bocht om, en je komt via het Binnenveer op de Oudegracht waar de eerder genoemde, terecht behoorlijk bruin ogende Van Houtenkerk met bijgebouwen verrees. De stadswandeling kan even verderop ontspannen worden beëindigd in het gastvrije café-restaurant De Eendracht, gevestigd in een hoekpand schuin tegenover het stadhuis, waar de route langs Weesps weeldes begon.
Het is mogelijk om een stadswandeling door Weesp met een gids te beleven.
Zie https://hkweesp.nl/stadswandeling/
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
SCHILDERIJ VAN DE MAAND
Diep bladerend door mijn stapel prints kwam ik een foto tegen die mijn grote vriend, dorpsgenoot en kunstenaar Kees Veldhuijzen van Zanten ooit maakte in Arles, van het gele café dat door Vincent van Gogh misschien wel tot het beroemdste ter wereld werd gemaakt.Een eerdere foto van Kees inspireerde vijf jaar geleden tot het maken van een eerste impressie – die als primeur zelfs verscheen op wijnetiketten (van de Art Nouveau, een superieure Beaujolais Villages Nouveau
van Jos Beeres Wijnkoperij).
De recent herontdekte foto is net even anders, en werd iets losser geschilderd met ook meer materialen.
Bovendien is deze nieuwe impressie in meer dan een opzicht historisch. Want niet alleen heb ik hem in de Belle Epoque geplaatst, maar sinds juli 2023 is het café… gesloten (vanwege fiscale problemen).
Voor meer details over ARLES, HET GELE VAN GOGH CAFÉ zie La Belle France op www.vinpressionist.com.
WIJNK(L)IEKJES (6)
Bij toeval vond ik een archiefmap vol foto’s van vroeger. Het zijn herinneringen, visuele restjes eigenlijk, van wijngebeurtenissen die decennia geleden plaatsvonden.
Dit kiekje brengt een hele lawine aan herinneringen los. Want het werd genomen tijdens een opnamepauze in Spanje voor de tv-serie AVRO’s Wijnwereld die vanaf 1989 tot en met 1997 op het scherm verscheen. Links staat een bijkans mediterende (hoofd)presentatrice Tineke de Groot met naast haar Marc Bruins zijn zware camera. Zelf ben ik in gesprek met regisseur Nico Hiltrop bij wie ik mijn allereerste tv-optreden had mogen maken in een klusprogramma, en die eerder o.a. Wim Sonneveld had geregisseerd. De foto zou gemaakt kunnen zijn door geluidsman Peter Eijkelboom of door begeleidster Marianne Nuberg van Vinos de España die de Spaanse serie sponsorde. Zoals Sopexa dat met alle Franse programma’s deed.
De AVRO betaalde helemaal niets. Sterker nog, de toenmalige marketing manager wilde er zelfs aan verdienen. Met Henk J. Schuurmans van uitgeverij Tirion werd dus afgesproken dat over elke serie een boek zou worden gemaakt waarvan de AVRO een deel van de royalty’s moest ontvangen. De eerste paar uitgaven, waaronder Wijnwijzer Frankrijk, schreef ik samen met vriend, collega en bijna-dorpsgenoot Robert Leenaers die ook meeging op onze eerste Frankrijk reizen.
Zelf ben ik jarenlang achter de schermen intensief bezig geweest met de realisatie van deze wijnserie, alleen al door de reisprogramma’s (altijd in kleine, propvolle busjes) gedetailleerd samen te stellen, alle interviews te regelen, de commentaren te schrijven (en later zelfs in te spreken) en de voormontage te doen (door de beeldvolgorde via time codes te bepalen). Los nog van het boeken schrijven.
Na het begin van twee maal Frankrijk (met een uitstapje naar de Apostelhoeve) trokken we door heel Spanje en alle Donaulanden. Bovendien bezochten we de Nieuwe Wereld (Australië, Chili, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika), en samen met Joke Holster, toen nog werkzaam bij Sopexa, in detail het gehele Franse zuiden, inclusief Corsica.
Er werd veel naar de uitzendingen gekeken, en de AVRO organiseerde zelfs verwante wijnproeverijen. Tijdens zo’n druk bezochte proeverij in Den Haag kwam voorzitter Wallis de Vries op me af en riep ’Geweldig, dít is ons publiek!’. Maar ineens was het afgelopen. Voor een nieuwe serie over de Loire had ik zowel de financiering als de reis geregeld, maar die zomer schreef de toenmalige programmadirecteur Anneke Krijnen een kort briefje waarin stond dat de omroep per direct wilde stoppen. De reden? Er moest een echt AVRO-gezicht aan het programma worden verbonden, in dit geval Joop Braakhekke.
Een vriendelijk woord van dank, na al die jaren, is nooit gekomen. Erger nog, de AVRO heeft de meeste afleveringen gewoon weggegooid of overgespoeld. Wat dat betreft is de afdronk nogal zuur. Maar het was wel een voorrecht en genoegen om wijn ook op visuele wijze wat meer onder de mensen te brengen.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
BEPROEFD & GEPROEFD
recepten uit Julie’s kookdagboeken
Al meer dan 50 jaar houdt mijn vrouw Julie kookdagboeken bij waarin ze recepten n
oteert van gerechten die thuis tot tevredenheid werden bereid, ook voor etentjes met familie en vrienden. De laatste jaren waren dat geen diners meer, maar brunches en vooral ‘borrel-dinertjes’ met salades,soepen en zoet. Dit soort maaltijden (zie de foto) geven de kok/gastvrouw veel minder stress, en zijn ook plezierig voor de gasten. ‘Die zelf kiezen wat en hoeveel ze willen eten, terwijl ze meer gelegenheid hebben om met andere gasten te praten, om naar te zwijgen over hoe fijn jonge kinderen dit vinden. Voorts hoeven borden, glazen en bestek niet steeds gewisseld te worden, en hoef je de tafel maar één keer te dekken, rond een mooi centerpiece.’ Hier is een van Julie’s beproefde en geproefde recepten.
Cappuccino van groene olijven
Droge Sherry – een fijne Fino of mooie Manzanilla – past meestal beter in de soep dan bij de soep. Maar er zijn uitzonderingen. Zoals mijn cappuccino van groene olijven waarbij een koele Sherry wél heerlijk smaakt. Het is bovendien een soep die zowel warm als koud kan worden gedronken, en die dus ook geschikt is voor een warme dag. Het recept, is voor vier personen.
1 sjalotje, fijn gehakt
1 eetlepel olijfolie
200 gr groene olijven gevuld met ansjovis (te koop in kleine blikjes)
halve liter kippenbouillon (kan van een blokje)
2 à 3 eetlepels Fino of Manzanilla
2 dessertlepels crème fraîche
25 gr pijnboompitten, licht geroosterd en zeer fijn gemalen
grof gemalen zwarte peper uit de molen (voor de garnering)
Bak de sjalot snippers in de hete olie in een soeppan, glanzend maar niet bruin. Voeg de uitgelekte olijven en kippenbouillon aan het uienmengsel toe en laat de soep nog eens een minuut of 10 zachtjes pruttelen. Voeg de Sherry en de pijnboompitten toe, en haal de soep van het vuur. Als de soep iets is afgekoeld, roer dan de crème fraîche erdoor, en pureer de tenslotte met de staafmixer. Warm de soep weer op, ga er nogmaals met de staafmixer doorheen, en serveer de opgeklopte soep in cappuccino koppen. Garneer de soep met grof gemalen zwarte peper. En schenk er een koele Fino of Manzanilla bij, dezelfde die erin ging. Deze cappuccino van groene olijven kan zelfs een dag van tevoren worden bereid.
***
***
…Joop Braakhekke, Harry de Graaf, Adriaan W. Grandia, John Halvemaan, Ruud Wunneberg…
TERUG IN DE TIJD MET
FAVORIETE WIJNKAART WIJNEN
VAN LEGENDARISCHE RESTAURATEURS (1)
Hoezeer de wijnwereld veranderd is, blijkt o.m. uit mijn Wijngids Nederland die in september 1982 verscheen. Want van de ruim 150 wijnleveranciers die daarin werden geprofileerd bestaat de overgrote meerderheid niet meer, wat neerkomt op zo’n 130(!) bedrijven.
Ook onthullend is het hoofdstuk waarin restaurateurs van toen hun favoriete wijnen noemen, destijds op mijn verzoek drie witte en drie rode. Rosé was toen nog geheel buiten beeld, net als andere mousserende wijnen dan Champagne. Overigens bestaan ook heel wat van die restaurants niet meer. Wat meteen opvalt is hoe klein de wijnwereld destijds was, want op een handvol na zijn alle favoriete restaurateurs wijnen Frans. Bovendien lagen de prijzen veel lager dan nu, gezien het alleen al het aantal grote, tegenwoordig torenhoog geprijsde wijnen uit Bordeaux en Bourgogne.
Nieuwsgierig? Hier is een eerste greep, per plaats op alfabet. De wijnnamen staan vermeld zoals ik ze destijds ontving van de genoemde restaurateurs.
AMERSFOORT
De Witte (Robert Thiessen)
wit
Sauvignon de Haut-Poitou
Saint-Véran, Georges Duboeuf
Chassagne-Montrachet Morgeot Vigne Blanche, Château de la Maltroye
rood
Cahors Monopole Reutenauer
Port Aubin, Haut-Médoc, Mähler-Besse
Château La Lagune, Haut-Médoc
AMSTERDAM
Amstel Hotel, La Rive (John Halvemaan)
wit
Menetou-Salon, Henry Pellé
Beaujolais Blanc, Mathelin
Château de Portets, Graves
rood
Saint-Joseph, Saint Désirat
Saint-Aubin Roux
Saumur-Champigny
Hotel de l’Europe, Excelsior (Adriaan W. Grandia)
wit
Beaujolais Blanc, Mathelin
Baron de L, Pouilly-Fumé De Ladoucette
Riesling Réserve Personnelle, Hugel
rood
Aloxe-Corton, Louis Latour
Volnay Les Chevrets, Louis Latour
Château Gruaud-Larose, Saint-Julien
De Boerderij (Ruud Wunneberg)
wit
Pouilly-Fumé Les Chantealouettes, Gitton
Chablis Montmain, Louis Michel
Champagne Louis Roederer Cristal
rood
Brouilly Clos Reissier, Georges Duboeuf
Corton, Bonneau du Martray
Domaine de Chevalier, Graves
De Kersentuin (Joop Braakhekke)
wit
Sancerre Les Romains, Gitton
Aloxe-Corton, Daniel Senard
Puligny-Montrachet Les Pucelles, Leflaive
rood
Chiroubles, Mathelin
Château Kirwan, Margaux
Vosne-Romanée Les Beaumonts, Charles Noëllat
Entre Nous (Harry de Graaf)
wit
Savennières La Roche aux Moines. Château de la Bizolière
Saint-Aubin La Pucelle, Roux
Muscadet, Domaine de la Tourmaline
rood
Beaujolais Villages, Mathelin
Château Gaillard, Touraine-Mesland
Château Fonroque, Saint-Emilion
(…wordt vervolgd…)
***
***
Voor het eerst ga ik, overigens geheel ongehonoreerd, mijn gefilmde, ruim 50 minuten durende autobiografie De vinpressionist vertelt nu ook in het openbaar vertonen. De bij mij thuis met twee camera’s opgenomen film is een vrolijke, rijk met historische beelden en anekdotes gevulde terugblik op meer dan vijftig jaar schrijven over wijn, en het vele reizen daarvoor.
***
KAPITALE VERGISSING
Het FD wijdde op 31 december een groot artikel aan ‘Polderbubbels’. Niet alleen is die term een hele dwaze, want de betere Nederlandse wijngaarden liggen juist niet op lage, kleihoudende gronden (en zou o.a. ‘Nederbubbels’ een juistere term zijn), maar de auteur spelt Champagne als champagne – alsof het, net als bijvoorbeeld cola, een soortnaam zou zijn. Ook door andere publicaties wordt deze vergissing consequent gemaakt. Zelfs vreemd genoeg door wijntijdschriften.
Welnu, Champagne is als wijn een wettelijk bepaalde, streng beschermde herkomstbenaming die ook in de reglementen en door de streekinstanties met een beginkapitaal wordt gespeld. Dat in dit geval het gebied van herkomst ook zo heet, doet er niet toe: le Champagne komt uit la Champagne, en beide schrijf je gewoon met een hoofdletter. Wat ook geldt voor wijnen die geen geografische gebiedsnaam dragen, zoals Cava, Côtes du Rhône en Verdicchio dei Castelli di Jesi.
Hoe streng de naam Champagne beschermd wordt, hebben ze ervaren in o.m. Amerika, waar met succes rechtszaken werden gevoerd tegen producenten die wijnen aanboden als ‘champagne’.
Nogal wat Nederlandse auteurs beroepen zich op het Groene Boekje, Van Dale en andere spellinggidsen die Champagne spellen als champagne, Bordeaux als bordeaux en Chianti als chianti. Alsof het soortnamen zouden zijn. Maar wat blijkt? De zogeheten taaldeskundigen maken sowieso geen verschil tussen merknamen en soortnamen! Want volgens o.a. de Van Dale is het bijvoorbeeld cola-cola en cointreau, alsof dat soortnamen zouden zijn. Te gek voor… woorden. Indirect betekent dit dat we voortaan alle merken met een kleine letter moeten schrijven, dus heineken, klm, mercedes en noem maar op. Ja, kom…
Een van mijn dromen is dat Champagne en alle andere verkeerd gespelde wijnen de kapitaal krijgen die ze toekomt.
N.B. Varianten van dit bericht heb ik eerder dit jaar op zowel Facebook als Linkedin geplaatst – wat een golf aan reacties teweeg bracht, de meeste positief. Via Facebook werd het een bemoedigende meer dan 32.000 keer gelezen, en via Linkedin ruim 8500 maal.
***
Het wijnbedrijf Vinos Fantinel, uit het noordoosten van Italië, heeft rond 1998 geprobeerd om op Cuba wijnen te produceren, in San Christobal. De aanleg van wijngaarden wilde echter niet lukken vanwege de hoge temperaturen en de grote luchtvochtigheid. Met Italiaanse most van cabernets sauvignon druiven is het bedrijf toen toch wijn gaan maken, maar de afzet was zeer moeizaam, en na vijf jaar hield men er mee op.
Aldus de toelichting van de grote etiketten verzamelaar Bert Wentzel (jokebertwentzel@gmail.com) die dit zeldzame label selecteerde uit zijn wereldomvattende collectie.
Disclaimer. Alle afgebeelde foto’s op deze website in dit maandmagazine zijn afkomstig van de auteur zelf of werden rechtenvrij c.q. met toestemming verkregen van wijnproducenten, wijnorganisaties, wijnhandelaren, promotiebureaus, streek- en landenorganisaties, toeristenbureaus en andere betrokkenen.