HET MOOISTE VAN MAARSSEN

De voormalige, langs de Vecht gelegen nederzetting Maarssen ontleent zijn naam waarschijnlijk aan ‘Marsna’ of ‘Marsua’ waarmee in 9e eeuw moerassige grond werd aangeduid. Het bleef een tamelijk onbetekenend plaatsje tot in de 17e eeuw. Daarna kwamen welvaart en dus groei,dankzij het sterk toegenomen handelsverkeer over de Vecht. Allerlei kooplieden en ambachtslieden streken er neer, waaronder welgestelde Amsterdammers die er buitenplaatsen bouwden, bedoeld als zomerverblijven. Bepaald opvallend is de diversiteit aan bouwstijlen binnen de stadskern:  Hollandse classicisme, neobarok, neogotisch, Jugendstil, Amsterdamse School, Rietveld, tijdens een wandeling door Maarssen (bijna 16.000 inwoners) zie je ze allemaal.

Een handig en mooi startpunt voor een verkennende wandeling is het Vechtstreekmuseum, waarbij makkelijk kan worden geparkeerd. Je bereikt het via de Diependaalsedijk, door voorbij een grote poort (die van Goudestein) te rijden, en dan even verderop linksaf te gaan, naar het gemeentehuis dat een immense parking heeft. Het museum – dat tevens fungeert als VVV kantoor – is gevestigd in een voormalige koetshuis, en ligt min of meer verscholen achter het hoge gemeentehuis. Je kunt er ook terecht voor koffie, thee en meer, zowel binnen als op het terras. Pal ernaast prijkt het prachtige buitenhuis Goudestein (links) waarvoor een tienjarig zoontje van de familie Huydecoper in 1754 symbolisch de eerste steen legde (onderaan links op de hoek). Het landgoed was anno 1608 gekocht door Johan Huydecoper, destijds burgemeester van Amsterdam en nauw betrokken bij de VOC, wat hem heel rijk maakte. Zo’n twee eeuwen later werd Goudestein aangekocht door de gemeente Maarssen. Vandaag de dag fungeer het o.m. als trouwlocatie, terwijl de burgemeester er zijn kamer heeft, op de begane grond links. Voor het gebouw ligt een stijlvolle tuin. Deze komt uit op de Vecht, en het daarlangs lopende Zandpad. Wie dit volgt, richting dorp, komt al snel een zogeheten schuitenhuisje tegen dat vroeger diende als ligplek voor een plezierboot (kleine foto rechtsboven). Aan de overzijde van de Vecht, waarvan de beschoeiing bestaat uit dakpannen, komt eerst de later wit gepleisterde buitenplaats Herteveld (links) in beeld, een fraai voorbeeld van Hollandse classicisme, en even verderop een eigentijds theehuis dat fungeert als woning. Links langs het Zandpad ligt de van oorsprong 17e eeuwse buitenplaats Doornburgh. Het bijna 9 hectare bestrijkende park daarvan is vrij toegankelijk en in bepaalde delen rijk begroeid. Je betreedt het aan de Vechtzijde via een imposant gietijzeren hek. Het voetpad erachter voert o.m. naar een oude ijskelder. Rechts daarvan staat een bewoond, sober kloostergebouw uit 1964, en recht vooruit vind je Doornburgh zelf (rechts). De buitenplaats kent een rijke historie. Zo verrees hij op de plek waar ooit drie andere buitenplaatsen lagen, Elsenburg, Somerbergen en Vechtleven.

Via een houten afsluithek bereiken de Herengracht, in Maarssen zelf, met meteen links het prachtige, uit 1725 daterende pand De Boomgaard (links). Een oude prent toont dat deze deftige woning ooit omgeven was door een grote tuin die ongetwijfeld ook als boomgaard diende. Minder bekend is dat in De Boomgaard een huissynagoge werd gesticht. Dit gebeurde door rijke Joden afkomstig uit West-Indië. Ook diverse andere deftige huizen langs de Herengracht zijn het aanzien waard, zoals  De Domstoorn, Vrede Hoop en De Vecht. De kade aan de overzijde heet Schippersgracht, en bestaat uit een rij kleinere panden, soms met klokgevels en tuitgevels. Vroeger werden ze bewoond door voornamelijk schippersfamilies. Eenmaal aan het eind van de Herengracht gaan we rechtsaf de it 1936 daterende, nog altijd in gebruik zijnde klapbrug over. Die overigens een fraai uitzicht over beide grachten geeft. Even doorlopend komen we in de Breedstraat, en daarmee oog in oog met de neogotische Room Katholieke kerk Het Heilige Hart. Waarvan de 65 meter hoge toten een carillon heeft dat regelmatig speelt. Terzijde, even teruglopend, van de Breestraat naar de Bolensteinsestraat, vind je op nummer 1 een leuke wijnwinkel, De Wijn Genoten geheten. Deze organiseert ook cursussen en proeverijen. Terug in de Breestraat en nu de eerste straat rechts uitlopend, komt je op de Kerkweg. Langs deze vrij rustige, boomrijke straat hebben architecten zich uitgeleefd, overigens veelal met stenen van afgebroken buitenhuizen. Een neobarok hoekpand van de Amsterdamse Portugees-Joodse familie Teixeira de Mattos staat naast een woning in Rietveld stijl, en daar weer naast prijkt een pand in Jugendstil met fraai versierde bovenramen. Ook aan de overkant verrezen mooie huizen (onderste foto). Met als grootst mogelijke contrast de laatgotische, Nederlands Hervormde Dorpskerk  – waarvan de romaanse toren het oudste bouwwerk van heel Maarssen is. Men bouwde hem in de 12e eeuw, niet met bakstenen, want die bestonden nog niet, maar met tufsteen die uit de Eiffel kwam. Binnenin de kerk zijn o.m. een markante, 18e eeuwse preekstoel te zien en een majestueus orgel dat Abraham Meere in 1790 bouwde. De wandeling word voorgezet door de Kerkweg uit te lopen, en dan even rechtsaf te gaan, de brug over en dan meteen links te gaan, langs opnieuw een kade, die wederom Zandpad werd gedoopt, en die loopt naar de Langegracht. Meteen aan de rechterzijde staan eerst vier grote villa’s, en daar weer naast misschien wel het meest monumentale pand van Maarssen dorp. Namelijk Huis Ten Bosch. In de  eerste helft van de 17e eeuw werd dit gebouwd door niemand minder dan de Amsterdamse bouwmeester Jacob van Campen die ook het Paleis op de Dam had ontworpen. Zijn opdrachtgever Pieter Belten, een zwager van Goudestein eigenaar Johan Huydecoper. De stijl van de woning is die van Hollandse classicisme, vandaar bijvoorbeeld de driehoekige timpaan boven de voorgevel. Veertig jaar lang, van af 1922, heeft Huis ten Bosch als gemeentehuis van Maarsen gediend, maar tegenwoordig wordt het particulier bewoond. Het finale beeld van de rondtocht bestaat uit een gebogen rij historische panden, waarvan sommige met klokgevels, langs de licht gebogen Langegracht – die weer uitkomt op de Herengracht en het Zandpad waar onze wandeling begon langs het mooiste van Maarssen.

Voor meer informatie over Maarsen, ook over wandelingen met een gids en andere lokale activiteiten, zie www.vechtstreekmuseum.nl. In het museum zelf is tot en met 13 september een historie rijke, bijzondere expositie te zien over 750 jaar kasteel Nijenrode (dat aan de overkant van de Vecht ligt, even buiten het nabije Breukelen). Kijk ook bij Galerie & Musea op deze website.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

SCHILDERIJ VAN DE MAAND

Via een oude foto kwamen vorige mand herinneringen terug aan de witte-wijnstad Orvieto, waar ik zelfs tv opnamen voor AVRO’s Wijnwereld heb mogen begeleiden. De serie werd geregisseerd door de grote Nico Hiltrop. Orvieto is vooral bekend vanwege zo’n imposante, fresco’s rijke kathedraal, maar heeft ook een sfeervol stadshart waarin huizen met kleurrijke daken dicht op elkaar staan. Daaraan heb ik mijn ietwat primitieve, bijkans grafische en zeer vrije impressie gewijd die bewust flink wat oranje bevat. Voor details over dit Palet van daken in Orvieto zie La Bella Italia op www.vinpressionist.com.

 

 ***

WIJNK(L)IEKJES – 43
Bij toeval vond ik een archiefmap vol foto’s van vroeger. Het zijn herinneringen, visuele restjes eigenlijk, van wijngebeurtenissen die decennia geleden plaatsvonden.

***

Wij publiceerden samen op de Roos pagina in Het Parool en in andere media, en ontvingen samen de Werumeus Buningprijs van de Alliance Gastronomique Néerlandaise. Ik heb het over Ton van Es, hier aan tafel, ergens jaren tachtig, in Excelsior, het specialiteitenrestaurant van Hotel de l’Europe. Sommelier Henri de Vries, later werkzaam bij de sterzaak Mario, schenkt keurig de Champagne in. Het is een wonder overigens dat Ton aan tafel zit, want destijds was in Excelsior een stropdas verplicht. Maar ’s lands beste culinaire journalist ooit deed niet aan poeha. Ik weet nog goed hoe het hem de allergrootste moeite kostte om in De Echoput een smoking (‘zo’n penguinpak’) te dragen voor het ontvangen van eerder genoemde prijs, uit handen van prinses Margriet.

Het is haast niet in woorden te vatten wat Ton van Es allemaal heeft gedaan. Decennia verzorgde hij een wekelijks, zelf uitgetest recept mét een eigen pentekening voor Het Parool, en later in datzelfde dagblad een restaurantrubriek (onder het pseudoniem Adriaan Woutersz, van Valerius, de straat waar hij woonde). Voorts leverde hij prachtige bijdragen met eigen foto’s aan tijdschriften als Alliance (zoals een fantastische reportage over Spaanse ham van het zwartpootvarken) en Eten & Drinken. Hij schreef bovendien diverse kookboeken en was hoofdauteur van een standaardwerk over zuivel. En zijn Frans was zo goed dat hij kookboeken in die taal briljant kon vertalen, zoals dat van Michel Guérard. Waarvoor hij dan wél eerst naar Eugénie-les-Bains reisde om met de driesterrenchef te praten.

Samen hebben we heel wat smakelijke avonturen beleefd. Zoals een rondgang langs alle toenmalige leden van de Alliance Gastronomique Néerlandaise om daar én het goedkoopste menu én de huiswijnen te proeven. De tocht resulteerde in twee volle Parool-pagina’s die als doel hadden aan te tonen dat gastronomisch genieten niet kostbaar hoefde te zijn –  althans toen, een jaar of dertig geleden. Ton was tevens een drijvende kracht achter Glas & Vork, het genootschapje van wijnschrijvers en culinaire journalisten dat op mijn initiatief werd gesticht tijdens een gezamenlijke reis naar Jerez (ik lanceerde het idee en de naam tijdens een overstap op het vliegveld van Madrid). Ton ontwierp ook het briefpapier, en organiseerde mooie maaltijden, zoals in 1984 bij De Librije, toen drie jaar geleden gekocht door Ed Weijers. Onze groep smulde daar van o.a. verse zeewolf gestoomd boven een fond van vis, langoustines en vanille, en van reerug met een vossenbessensaus. Ik herinner me Eds motto nog: ’Wij spelen hier graag met smaken, geuren en kleuren’.

Perfectionisme was Tons grootste verdienste – en tegelijk zijn grootste makke. Alles dat hij afleverde moest 100 procent zijn, 99 vond hij onacceptabel. Wat hem veel inspanning kostte, veel tijd – en zou resulteren in het nimmer beëindigen van bepaalde projecten, zoals het ultieme kookboek voor de Chinese keuken, waarvoor Ton zelfs Chinees leerde spreken en schrijven. Zijn perfectionistische instelling bracht hem ook voortdurend in conflict met redacteuren die in zijn teksten gingen schrappen of, erger nog, veranderen. Het was reden nummer één dat Adriaan Woutersz afscheid nam van zijn krant en werd opgevolgd door ene Johannes van Dam.

Onze gezinnen kwamen graag bij elkaar, en wij zijn zelfs samen op vakantie geweest naar Zuid-Limburg, met als tussenstop een lunch in Chalet Royal. Er vonden bij Ton en diens lieve vrouw Ineke ook regelmatig door hem bereide etentjes plaats. Onze kinderen wisten dat Ineke ze altijd met snoep verwende. Maar, zo zeiden wij streng van tevoren, daar je mag daar nóóit om vragen. Zoontje Patrick deed dat ook niet, heel netjes. Maar bovenaan de lange, lange trap in de Valeriusstraat riep hij wel slim en spontaan ‘Het ruikt hier naar snoep!’

 ***

 

***


BEPROEFD & GEPROEFD
recepten uit Julie’s kookdagboeken

Al meer dan 50 jaar houdt mijn vrouw Julie kookdagboeken bij waarin ze recepten noteert van gerechten die thuis tot tevredenheid werden bereid, ook voor etentjes met familie en vrienden. De laatste jaren waren dat geen diners meer, maar brunches en vooral ‘borrel-dinertjes’ met salades, soepen en zoet. Dit soort maaltijden geven de kok/gastvrouw veel minder stress, en zijn ook plezierig voor de gasten. ‘Die zelf kiezen wat en hoeveel ze willen eten, terwijl ze meer gelegenheid hebben om met andere gasten te praten, om naar te zwijgen over hoe fijn jonge kinderen dit vinden. Voorts hoeven borden, glazen en bestek niet steeds gewisseld te worden, en hoef je de tafel maar één keer te dekken, rond een mooi centerpiece.’ Hier is een van Julie’s recepten, vorige maand beproefd en geproefd.

Abrikozen en pecan noten topping voor witte asperges
(voor twee personen)

 * 50 g gedroogde abrikozen, in stukjes gesneden en in warm water geweekt * 25 g pecan noten, geroosterd en in kleine stukje gesneden * 2 hard gekookte eieren, in stukjes gesneden *  20 g gesnipperde rode ui, snufje nootmuskaat * zout en peper naar smaak * 60 g gesmolten boter 

Haal de zacht geworden abrikozenstukjes uit het water en meng ze met overige ingrediënten. Serveer deze topping over gaar gekookte asperges voor twee personen. Dit recept is lekker met rijst, en met een gemengde salade van ezelsoren, komkommer schijfjes en peterselie, met een simpele olie en azijn dressing geserveerd. Aan het eind van het asperges seizoen is dit wellicht een welkome variant op het klassieke recept.

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 …Ton van der Haar, Raymond Jorna, Ad Peijnenburg,
Léon Ribbens, Jacques Zeguers  …

*** 

TERUG IN DE TIJD MET
FAVORIETE WIJNKAART WIJNEN VAN
LEGENDARISCHE RESTAURATEURS
(4)

Hoezeer de wijnwereld veranderd is, blijkt o.m. uit mijn Wijngids Nederland die in september 1982 verscheen. Want van de ruim 150 wijnleveranciers die daarin werden geprofileerd bestaat de overgrote meerderheid niet meer, zo’n 130(!) bedrijven in totaal. Ook onthullend is het hoofdstuk waarin restaurateurs van toen hun favoriete wijnen noemen, op mijn verzoek drie witte en drie rode. Rosé was toen nog geheel buiten beeld, net als andere mousserende wijnen dan Champagne. Wat meteen opvalt is hoe klein de wijnwereld destijds was, want op een handvol na zijn alle favoriete restaurateur wijnen Frans. Bovendien lagen de prijzen veel lager dan nu, gezien het alleen al het aantal grote, tegenwoordig torenhoog geprijsde wijnen uit o.m. Bordeaux. Waaronder zelfs Pétrus uit Pomerol.  Nieuwsgierig? Hier is een vierde greep, per plaats op alfabet. De wijnnamen staan vermeld zoals ik ze destijds ontving van de genoemde restaurateurs.

ETTEN-LEUR
De Zwaan (Ad Peijenburg)
wit
Sauvignon de Haut-Poitou
Chardonnay de Bourgogne, Joseph Drouhin
Montagny. Louis Latour

rood
Château Capet, Saint-Emilion
Château Branaire-Ducru, Saint-Julien
Château Monbousquet, Saint-Emilion

GELDROP
Rôtisserie Den Hoppenhof (Jacques Zeguers)
wit
Coulée de Serrant
Riesling Cuvée Tradition. Hugel
Meursault, Louis Latour

rood
Château Pétrus, Pomerol
Château Giscours, Margaux
Fleurie, Mathelin

GLIMMEN
Auberge le Guillon (Ton van der Haar)
wit
Sancerre le Grand Chemarin, J.M. Roger
Meursault, Coche-Dury
Sauvignon de Haut-Poitou

rood
Château la Paroisse, Haut-Médoc
Gigondas Romane Machotte, Amadieu
Château Pradeaux, Bandol

GOIRLE
Boschlust (Léon Ribbens)
wit
Les Clés du Roi Bourgogne, Labouré-Roi
Pouilly-Fumé, Château de la Roche
Tokay d’Alsace, Dopff au Moulin

rood
Chiroubles, Louis Tête
Château Mazeyres, Pomerol
Clos de Tart, Mommessin

GOUDA
Rôtisserie l’Etoile (Raymond Jorna)
wit
Riesling, Trimbach
Chablis 1er Cru, Simonnet-Febvre
Sancerre Clos du Chêne Marchand, Lucien Crochet

rood
Côte Rôtie Brune et Blonde, Guigal
Givry, Louis Latour
Château Gazin, Pomerol

(…wordt vervolgd…)

***

 

***

Deze witte mousseren wijn van blauwe druiven wordt in Hawaii sinds 1974 gemaakt door Erdman en Emil Tedeschi. De druivenstokken staan tegen hellingen van de vulkaan Haleakula die gelegen is op het eiland Maui. De familie Tedeschi maakt al vier eeuwen wijn in het Italiaanse wijnbouwgebied Valpolicella, en stichtte anno 1960 een wijnbedrijf in Calistoga, Californië. Aldus de toelichting van de grote etikettenverzamelaar Bert Wentzel (jokebertwentzel@gmail.com) die dit exotische label selecteerde uit zijn wereldomvattende collectie.

 

 

 

 

 

 

 

Disclaimer. Alle afgebeelde foto’s op deze website in dit maandmagazine zijn afkomstig van de auteur zelf of werden rechtenvrij c.q. met toestemming verkregen van wijnproducenten, wijnorganisaties, wijnhandelaren, promotiebureaus, streek- en landenorganisaties, toeristenbureaus en andere betrokkenen.